H Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) διεισδύει ολοένα και περισσότερο στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Από τα κινητά τηλέφωνα μέχρι και τους χώρους εργασίας και εκπαίδευσης, ακόμη και τα… πάρκινγκ, οι υπηρεσίες της Τεχνητής Νοημοσύνης εξυπηρετούν την καθημερινότητα αρκετών ενώ μία από τις πιο διαδεδομένες μορφές της, τα LLMs, φαίνεται ότι έχουν ήδη κατακτήσει τις ηλεκτρονικές συσκευές.
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΚΩΣΤΑΣ ΚΕΧΑΓΙΑΣ
Το σημείο καμπής για την εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης ήταν το 2022, όταν η OpenAI άνοιξε το ChatGPT στο κοινό και μέσα σε λίγες ημέρες εκατομμύρια άνθρωποι άρχισαν να το χρησιμοποιούν. Ήταν η πρώτη φορά που ένα τόσο ισχυρό μεγάλο γλωσσικό μοντέλο, ικανό να παράγει κείμενα, να απαντά σε ερωτήσεις και να επεξεργάζεται πληροφορίες, έγινε ελεύθερα προσβάσιμο σε οποιονδήποτε είχε σύνδεση στο ίντερνετ. Είναι χαρακτηριστικό ότι το ChatGPT έφτασε το 1 εκατομμύριο χρήστες μέσα σε περίπου πέντε ημέρες, με την προσαρμογή του κοινού να θεωρείται ως μία από τις ταχύτερες τεχνολογικά στην ιστορία του διαδικτύου. Κάπως έτσι, η Τεχνητή Νοημοσύνη άρχισε να μετατρέπεται από ένα εργαλείο ειδικών, σε τεχνολογία καθημερινής χρήσης για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους.
Ωστόσο, πίσω από τον θόρυβο που προκλήθηκε γύρω από τη νέα τεχνολογική επανάσταση, υπάρχει μια λιγότερο ορατή πραγματικότητα: ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας το οποίο είτε δεν χρησιμοποιεί καθόλου εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης είτε τα εγκαταλείπει συνειδητά, τη στιγμή που άλλοι, -κυρίως μεγαλύτερης ηλικίας άτομα-, παραμένουν εκτός αυτής της ψηφιακής αλλαγής.
Ένα τέτοιο παράδειγμα μπορεί να βρει κάποιος στο πρόσωπο του 60χρονου Γιώργου Ανδριώτη, ο οποίος -όπως λέει- νιώθει αποκλεισμένος από τις νέες τεχνολογίες. «Ακούω παντού για την Τεχνητή Νοημοσύνη όμως δεν ξέρω πώς λειτουργεί», καθώς η πρόσβαση που έχει στις εφαρμογές κινητών τηλεφώνων και στα κοινωνικά δίκτυα παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
«Δεν είχα ιδέα πως μπορώ να ρωτάω ό,τι θέλω και να μου απαντά ένα… ρομπότ», περιγράφει, προσθέτοντας πως του φαίνεται περίεργο «που μια μηχανή μπορεί να δίνει πληροφορίες για τις οποίες συνηθίσαμε να ρωτάμε ειδικούς».
Η αλήθεια είναι πως παρότι φαίνεται πολύ εύκολη η χρήση των LLMs, εντούτοις τα μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα δεν έχουν ακόμη εξοικειωθεί επαρκώς με τα smartphones, στα οποία έχουν ενσωματωθεί οι συγκεκριμένες εφαρμογές.
Ενδεικτικά είναι όσα λέει ο κ. Ανδριώτης: «Χρησιμοποιώ το κινητό και το ίντερνετ κυρίως για ενημέρωση, για να διαβάζω ειδήσεις και για να μιλάω με τα παιδιά μου. Καμιά φορά βλέπω και βίντεο ή φωτογραφίες. Πολλές φορές όμως κάνω λάθη και δίνω το κινητό μου σε νεότερους για να τα διορθώσουν».
Ωστόσο, οι παραπάνω δεν φαίνεται να είναι οι μοναδικές παράμετροι οι οποίες απωθούν τον 60χρονο από το να μάθει να χρησιμοποιεί τα chatbots. «Κάποιες φορές με ανησυχεί το πόσο γρήγορα αλλάζουν όλα. Νιώθω ότι η τεχνολογία τρέχει πιο γρήγορα από όσο μπορούν να την παρακολουθήσουν οι περισσότεροι άνθρωποι», λέει χαρακτηριστικά.
Αισθάνθηκαν ότι η ΤΝ μείωσε την κριτική τους σκέψη
Πάντως, η ταχύτητα με την οποία τρέχει η τεχνολογία δεν φαίνεται να τρομάζει μόνο τα μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα. Ο Κώστας, 24 ετών, μόλις τελείωσε τις σπουδές του στο τμήμα Φυσικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και, όπως λέει στη Voria.gr, προτιμά να μη χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη γιατί θέλει να σκέφτεται μόνος του, «ειδικά όταν δουλεύω πάνω σε κάτι», όπως χαρακτηριστικά συμπληρώνει.
Ο Κώστας ενισχύει τη θεωρία του λέγοντας πως πιστεύει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να κάνει τους ανθρώπους περισσότερο… τεμπέληδες. «Όταν κάποιος αρχίζει να παίρνει έτοιμες απαντήσεις για τα πάντα παύει να σκέφτεται», εξηγεί χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως «έχω χρησιμοποιήσει από περιέργεια το ChatGPT αλλά προς το παρόν δεν το θεωρώ απαραίτητο -ίσα ίσα, το θεωρώ περιττό».
Πάντως, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι αρνούνται τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης έχοντας ζυγίσει τα υπέρ κατά αφότου απέκτησαν τη δική τους, προσωπική εμπειρία. Ο Βασίλης, 28 ετών, έχει μεγαλώσει με την τεχνολογία αφού, όπως λέει στη Voria.gr, έχει ανοίξει λογαριασμούς σε σχεδόν όλα τα social media από την ηλικία των 13 χρόνων. «Για περίπου έξι μήνες χρησιμοποιούσα το ChatGPT», αναφέρει, προσθέτοντας πως «είχα κάνει συνδρομή και πλήρωνα για να βρίσκω πληροφορίες, για να παίρνω ιδέες για εργασίες και καμιά φορά για να μου γράφει κείμενα».
Όσο ο καιρός περνούσε, όμως, ο Βασίλης έκανε ολοένα και λιγότερα πράγματα από μόνος του. «Άρχισα να νιώθω ότι βασίζομαι πολύ στην Τεχνητή Νοημοσύνη για να μου δίνει υλικό και απαντήσεις. Αισθανόμουν ότι σταμάτησα να σκέφτομαι, έψαχνα αυτόματα την έτοιμη λύση και τελικά τεμπέλιαζα, καθώς το εργαλείο τα έκανε όλα για εμένα», επισημαίνει χαρακτηριστικά. Σχεδόν έξι μήνες μετά από τον τερματισμό της συνδρομής του, ο Βασίλης νιώθει πια πιο ελεύθερος. «Δεν έχω την… πίεση να ρωτάω συνέχεια και για τα πάντα το chatbot και πλέον σκέφτομαι περισσότερο. Η συμβουλή μου στους νεότερους είναι να σταματήσουν να χρησιμοποιούν με αυτοματισμό αυτά τα εργαλεία και να επιστρέψουν στη δική τους σκέψη», καταλήγει.
Τα LLMs έχουν γίνει κομμάτι της ζωής μας
Πάντως, όπως δείχνουν τα στοιχεία, η τεχνητή νοημοσύνη -και κατ’επέκταση τα LLMs– γίνεται ολοένα και δημοφιλέστερη ανάμεσα στους ανθρώπους.
Ενδεικτικό στοιχείο έρευνας της Eurostat, δείχνει πως το 2025, σχεδόν τρεις στους δέκα πολίτες της ΕΕ (συγκεκριμένα, το 32,7%) σε ηλικίες από 16 έως 74 ετών, χρησιμοποίησαν εργαλεία Generative AI -όπως ChatGPT και Copilot κλπ.-κυρίως για προσωπική χρήση.
Μάλιστα, σύμφωνα πάντοτε με την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, η Ελλάδα οδηγεί την κούρσα της τεχνολογικής εξοικείωσης καθώς έχει το υψηλότερο ποσοστό νεαρών σε ηλικία χρηστών ΑΙ στην Ευρώπη καθώς για το ίδιο έτος, περίπου το 83,5% των νέων 16 – 24 ετών δήλωσε ότι χρησιμοποίησε Generative AI εργαλεία.
Σύμφωνα με άλλη έρευνα, που έγινε για λογαριασμό της Microsoft, σε παγκόσμιο επίπεδο τα ποσοστά είναι επίσης αυξημένα καθώς για το 2025 εκτιμάται ότι περίπου 1 στους 6 ανθρώπους (δηλαδή το 16,3% του παγκόσμιου πληθυσμού) χρησιμοποιεί Generative AI. Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η υιοθέτηση αυξάνεται πολύ γρήγορα: μέσα στο 2025 η χρήση ΤΝ αυξήθηκε από περίπου 26% σε πάνω από 30% σε ορισμένες αγορές, με ρυθμό ανάπτυξης που θεωρείται από τους ταχύτερους στην ιστορία των τεχνολογιών.
Συνοπτικά:
• Παγκοσμίως: σχεδόν 1/6 άτομα χρησιμοποιούν ΑΙ
• Στην Ευρώπη: σχεδόν 1/3 άτομα
• Νέοι στην Ελλάδα: πάνω από 8/10 άτομα
Το ΑΙ είναι… παντού
Πάντως, οι αριθμοί δεν ψεύδονται και όπως όλα δείχνουν, τα παραπάνω νούμερα θα αυξηθούν εκθετικά καθώς, τόσο τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης όσο και οι χρήστες της συγκεκριμένης τεχνολογίας, φαίνεται ότι πληθαίνουν. Ορισμένοι ειδικοί, μάλιστα, βλέπουν πως η χρήση της ΤΝ είναι μονόδρομος. Ένας από αυτούς, ο καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης στη Σχολή Πληροφορικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και συνιδρυτής της τεχνολογικής εταιρείας RealMINΤ ΑΙ, Ιωάννης Βλαχάβας, λέει στη Voria.gr πως η εισχώρηση της ΤΝ στις ζωές μας είναι, προφανώς, αυξανόμενη και εξηγεί ότι λίγο-πολύ χρησιμοποιούμε αρκετά εργαλεία της, χωρίς απαραίτητα να το έχουμε συνειδητοποιήσει.
«Η αναγνώριση προσώπου στα κινητά, το QR Code που σκανάρουμε στο πάρκινγκ, και άλλα, είναι τεχνητή νοημοσύνη», περιγράφει συγκεκριμένα ο καθηγητής ΤΝ, προσθέτοντας ότι οι χρήστες έχουν ήδη εξοικειωθεί με τέτοιες τεχνολογίες, ιδιαίτερα μέσα από τα λεγόμενα συνεργατικά κέντρα (Co-Centers), δηλαδή χώρους όπου συνυπάρχουν και συνεργάζονται εταιρείες, startups και πανεπιστήμια για την ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών.
Μάλιστα, η χρήση της τεχνολογίας για τα άτομα όλων των ηλικιών μοιάζει σταδιακά να γίνεται μονόδρομος καθώς η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών ακόμη και του ελληνικού δημοσίου (όπως το ευρέως διαδεδομένο gov.gr), προσφέρουν πλέον βοήθεια μέσω chatbots. Το ίδιο συμβαίνει και με οργανισμούς, εταιρείες και τράπεζες, που έχουν βρει στην τεχνητή νοημοσύνη των LLMs έναν εύκολο και φτηνό τρόπο για να επικοινωνούν με τους πελάτες τους. Όλο αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι καταργείται η ανθρώπινη συμβολή καθώς η ΤΝ δεν αποτελεί πανάκεια. «Όταν το chatbot δεν μπορεί να εξυπηρετήσει, συνδέει το άτομο με έναν αντιπρόσωπο και αυτό θα πρέπει να κάνει μια καλή εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης», εξηγεί σχετικά ο καθηγητής.
«Οι ηλικιωμένοι, πάντως, μπορούν πια, αντί να γράψουν, να δώσουν και φωνητική εντολή και αυτό κάνει το εργαλείο προσιτό ακόμη και για αυτούς που δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένοι τεχνολογικά», αναλύει στη συνέχεια, τονίζοντας πως ο ρόλος της ΤΝ είναι «να κάνει τις χρήσεις των εφαρμογών τέτοιες που ο άνθρωπος να μη χρειάζεται πρακτικά σχεδόν καμία γνώση».
Αποτελούν τα chatbots απειλή;
Πρακτικά, λοιπόν, η εισχώρηση της τεχνολογίας στις ζωές των ανθρώπων αναμένεται να λειτουργήσει ως στήριγμα, ενώ για τα νέα σε ηλικία άτομα φαίνεται ότι (θα) αποτελεί έναν σταθερό συνοδοιπόρο.
«Τα LLMs γίνονται πιο αξιόπιστα και η λειτουργία τους πιο εύκολη. Είναι στον δρόμο που μαθαίνουν οι νέοι. Μέσα από αυτά μαθαίνουν να μην ψάχνουν με τις ώρες αλλά απλώς να ρωτούν και να έχουν τις απαντήσεις σε κάθε προβλήμά τους -από το πού να φάνε, μέχρι και στο ποιο μεταπτυχιακό να επιλέξουν», τονίζει σχετικά ο καθηγητής, εκτιμώντας πως η λειτουργία τους θα αντικαταστήσει κάθε άλλη μορφή επικοινωνίας με ορισμένες ιστοσελίδες και λογισμικά.
Υπάρχουν, ωστόσο, απειλές οι οποίες μπορεί να ανακύψουν από τη χρήση των LLMs; Και, πρέπει η κοινωνία να βάλει όρια στη χρήση τους ή εξέλιξή τους δεν μπορεί πια να ανακοπεί με κανέναν τρόπο;
Σύμφωνα με τον κ. Βλαχάβα, τα LLMs δεν δημιουργούν κίνδυνο από μόνα τους. «Το πρόβλημα είναι όσα βρίσκονται πίσω από αυτά. Δηλαδή εάν πίσω από τα chatbots υπάρχουν αθώες, κανονικές σελίδες, είναι όλα καλά», λέει συγκεκριμένα.
Ωστόσο, τα LLMs μπορούν να γίνουν επικίνδυνα εάν κάποιος τα χειριστεί αναλόγως. «Το να καθοδηγούν και να συμβουλεύουν κάποιον για το τι να κάνει στη ζωή του, αποτελούν μη αποδεκτές πράξεις», λέει αρχικά ο καθηγητής ενώ στη συνέχεια εξηγεί πως «δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μιλάμε με ένα σύστημα και όχι με έναν ειδικό. Δηλαδή δεν μιλάμε με γιατρό, μηχανικό κ.ο.κ. Οπότε, όταν έχουμε τέτοιο πρόβλημα πρέπει να επισκεφθούμε τον ανάλογο ειδικό καθώς είναι επικίνδυνο να ζητάμε από τα chatbots τέτοιου είδους πληροφορίες».
