Πάρης Βορεόπουλος
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 
Η Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε το 316 π.Χ. από τον Μακεδόνα στρατηγό Κάσσανδρο που έδωσε στην πόλη το όνομα της γυναίκας του, κόρη του βασιλιά Φιλίππου Β΄ και ετεροθαλή αδελφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Το 1990, αποφασίστηκε να γίνει διαμόρφωση του χώρου που βρίσκεται μπροστά από το Διοικητήριο, όμως η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως σπουδαία και αξιόλογα ευρήματα στην Πλατεία Διοικητηρίου. Πρόκειται για το αρχαίο διοικητικό κέντρο της πόλης. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα ερείπια ρωμαϊκού οικοδομήματος (1ος αι. π.Χ.) που είναι θεμελιωμένο πάνω σε παλαιότερο λαμπρό ελληνιστικό κτίριο (4ος αι. π.Χ.), το οποίο ήταν κατοικία των Μακεδόνων βασιλέων. Άλλη μία απόδειξη για την ελληνικότητα της Μακεδονίας.
Τον 2ο αι. π.Χ. η πόλη κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους. Στα χρόνια του Γαλερίου επελέγη ως αυτοκρατορική πρωτεύουσα, λόγω της στρατηγικής της θέσης, έκτισε παλάτι και έκανε διάφορα σημαντικά έργα.
Η κατασκευή της περίφημης Εγνατίας Οδού έγινε από του Ρωμαίους μεταξύ 146 π.Χ. και 120 π.Χ. που ένωνε την Αδριατική θάλασσα με τον Ελλήσποντο και τη Μικρά Ασία. Ήταν ένας στρατιωτικός και εμπορικός δίαυλος. Υπήρξε ένα κυρίαρχο σταυροδρόμι. Κατά χρονικές περιόδους υπήρχε μετοίκηση πληθυσμών διαφόρων εθνοτήτων κυρίως Ιουδαίων οι οποίοι δημιούργησαν μία μεγάλη Ισραηλιτική παροικία.
Κατά τη Βυζαντινή περίοδο είχε μεγάλη ανάπτυξη και γι’ αυτό της αποδόθηκε ο τίτλος της «Συμβασιλεύουσας».
Το 305 μαρτύρησε ο Άγιος Δημήτριος, ο πολιούχος της πόλης, εκεί όπου βρίσκεται σήμερα η ομώνυμη εκκλησία.
Ιστορικές προσωπικότητες του Βυζαντίου, όπως ο Κωνσταντίνος, ο Θεοδόσιος, ο Ιουστινιανός, οι οποίοι ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό, έδωσαν σημαντική οντότητα στη Θεσσαλονίκη.
Το 863, ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος, ξεκίνησαν από τη Θεσσαλονίκη προκειμένου να εκχριστιανίσουν τους Σλάβους και άλλους λαούς.
Από το 1432 μέχρι το 1912, για πέντε περίπου αιώνες, παρέμεινε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Από τα μέσα του 19ου αιώνα η πόλη υπήρξε το πιο κοσμοπολίτικο και πολυπολιτισμικό κέντρο των Βαλκανίων.
Η Ελληνική Επανάσταση έγινε το 1821, όμως η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης ολοκληρώθηκε στις 26 Οκτωβρίου 1912, μετά από σκληρούς αγώνες. Ο πληθυσμός τής πόλης παρουσίασε μεταβολές καθώς απομακρύνθηκαν οι Μουσουλμάνοι και ήρθαν Έλληνες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, λόγω της ανταλλαγής των πληθυσμών, σύμφωνα με τη συνθήκη της Λωζάνης. Με τον τρόπο αυτό ενισχύθηκε το ελληνορθόδοξο στοιχείο σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας.
Το 1917 έγινε μία μεγάλη πυρκαγιά που έκαψε ένα τμήμα στο κέντρο της πόλης.
Το 1925 ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης με ενέργειες του Αλέξανδρου Παπαναστασίου.
Το 1926 εγκαινιάστηκε για πρώτη φορά η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Το 1997 η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης.
Τη Θεσσαλονίκη πάντα την αποκαλούσαν «Συμπρωτεύουσα».
ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ
Το σύμβολο της Θεσσαλονίκης
Ο Λευκός Πύργος κτίστηκε τον 15ο αιώνα, μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς το 1430. Στη θέση του υπήρχε παλαιότερος της βυζαντινής οχύρωσης της πόλης. Έχει 6 ορόφους, 34 μ. ύψος, 70 μ. περίμετρο και 23 μ. διάμετρο. Υπήρχε τείχος που περιέβαλλε τον Πύργο και που κατεδαφίστηκε το 1917.
Στο πέρασμα του χρόνου είχε διάφορες ονομασίες:
1)Πύργος του Λέοντος, τον 16ο αι.
2)Φρούριο της Καλαμαριάς, τον 18ο αι.
3)Πύργος των Γενιτσάρων και Πύργος του αίματος, τον 19ο αι., όταν έγινε φυλακή των θανατοποινιτών και τόπος εκτέλεσης καταδίκων και γι’ αυτό εξωτερικά ήταν κόκκινος από τα αίματα των εκτελεσμένων.
4)Λευκός Πύργος ονομάστηκε από το 1883, όταν ασβεστώθηκε από έναν κρατούμενο με αντάλλαγμα την αποφυλάκισή του.
Μετά την απελευθέρωση τής Θεσσαλονίκης, το 1912, ο Λευκός Πύργος ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος και είχε διάφορες χρήσεις: στη διάρκεια τού Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου ένας όροφος χρησιμοποιήθηκε για τη φύλαξη αρχαιοτήτων, στους χώρους φιλοξενήθηκαν η αεράμυνα της πόλης, το εργαστήριο μετεωρολογίας του Α.Π.Θ. και συστήματα ναυτοπροσκόπων.
Το 1983 ο Πύργος παραχωρήθηκε στο Υπουργείου Πολιτισμού.
Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο και υπάγεται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
ΕΠΤΑΠΥΡΓΙΟ
Το Φρούριο του Επταπυργίου, γνωστό και με την οθωμανική ονομασία Γεντί-Κουλέ (Yedi Kule), δηλαδή Επτά Πύργοι, βρίσκεται στο βόρειο ανατολικό άκρο των τειχών της Θεσσαλονίκης, εντός της Ακρόπολης και είχε στρατηγική σημασία. Αποτελείται από δύο ενότητες: το Βυζαντινό Φρούριο καθώς και τα νεότερα κτίσματα των φυλακών που κτίστηκαν εντός και εκτός του φρουρίου.
Το 1890 μετατράπηκε σε φυλακή και το 1989 οι φυλακές μεταφέρθηκαν αλλού και το Επταπύργιο αποδόθηκε στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού.
Κτίστηκε από τους Βυζαντινούς κατά την περίοδο της αυτοκρατορίας των Παλαιολόγων, τον 14ο αι. Βρίσκεται πάνω σε αρχαιότερη κατασκευή, πιθανόν του 9ου αι. Χρησίμευε για την στρατοπέδευση της φρουράς της πόλης και την ασφαλή καταφυγή του πληθυσμού σε περιπτώσεις επίθεσης και επιδρομών.
Είναι ασφαλές να υποθέσει κανείς ότι οι πρώτες εργασίες που αποσκοπούσαν στην οχύρωση της πόλης έγιναν μετά την ίδρυση τής Θεσσαλονίκης, το 316 π.Χ. από τον Κάσσανδρο.
Το 1988 η UNESCO ανακήρυξε 15 μνημεία της Θεσσαλονίκης
ως Μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς
αντιπροσωπευτικά δείγματα της Ιστορίας της πόλης
δημιουργίες μοναδικής αρχιτεκτονικής και θρησκευτικής τέχνης
με τεράστια πολιτιστική αξία για την ανθρωπότητα.
1) Βυζαντινά Κάστρα (4ος – 5ος αι.)
2) Ροτόντα και Αψίδα του Γαλέριου-Καμάρα (4ος αι.)
3) Αχειροποίητος (5ος αι.)
4) Όσιος Δαυίδ-Μονή Λατόμου (6ος αι.)
5) Άγιος Δημήτριος (7ος αι.)
6) Αγία Σοφία (8ος αι.)
7) Παναγία Χαλκέων (11ος αι.)
8) Αγία Αικατερίνη (13ος αι.)
9) Άγιος Παντελεήμονας (14ος αι.)
10)Άγιοι Απόστολοι (14ος αι.)
11)Άγιος Νικόλαος Ορφανός (14ος αι.)
12)Ναός Μεταμόρφωσης του Σωτήρος (14ος αι.)
13)Μονή Βλατάδων (14ος αι.)
14)Προφήτης Ηλίας (14ος αι.)
15)Βυζαντινά λουτρά (14ος αι.)
Βιβλιογραφία
*Βροντή Σελάνα – Το οθωμανικό παρελθόν της Θεσσαλονίκης, Εφημερίδα Καθημερινή, 19-07-2012.
*Βακαλόπουλος Απόστολος – Ιστορία της Μακεδονίας 1353-1833, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1992.
*Βακαλόπουλος Απόστολος – Ιστορία της Θεσσαλονίκης, εκδ. Ρέκος, Θεσσαλονίκη 1983.
*Γούναρης Βασίλης – Εντός του Λευκού Πύργου, Θεσσαλονικέων Πόλις, τχ. 1, 1997.
*Γούναρης Γ. Γ. – Παρατηρήσεις επί της χρονολογίας των τειχών της Θεσσαλονίκης, Μακεδονικά 11, 1971.
*Δημητριάδης Βασίλης – Τοπογραφία της Θεσσαλονίκης κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας 1430-1912, Εκδόσεις Αδερφών Κυριακίδη, 2008.
*Δημητριάδης Βασίλης – Η Θεσσαλονίκη κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας, Πρακτικά Πανελληνίου Συνεδρίου “Η Θεσσαλονίκη και ο Ευρύτερος Χώρος”, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 2005.
*Δήμος Θεσσαλονίκης – Εικόνες της Θεσσαλονίκης.
*Μακρή Ευτέρπη και Κωνσταντινίδου Κρινώ – Ο οχυρωματικός περίβολος του Λευκού Πύργου και άλλες οχυρώσεις στη Θεσσαλονίκη. Το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και στη Θράκη, τχ. 19, 2005.
*Ναλμπάντης Δ. – Πληροφορίες για τον Λευκό Πύργο, ιστοσελίδα Υπουργείου Πολιτισμού, 2007.
*Νίγδελης Κωνσταντίνος – Επταπύργιο–Γεντί-Κουλέ – Συκιές, Θεσσαλονίκη, Δήμος Συκεών 2002.
*Ταμπάκη Σαπφώ – Το “Κάστρο” του Λευκού Πύργου, Βυζαντινά 1, τ. 20, 1999.
*Τσακανά Αικατερίνη – Επταπύργιο η ακρόπολη της Θεσσαλονίκης, Καπόν, Αθήνα 2001.
*Τσιρόγλου Δημήτριος – Ο Λευκός Πύργος, Σαβάλας, Αθήνα 2000.
*https://el.wikipedia.org/wiki/Θεσσαλονίκη
*Vitti M. – Η πολεοδομική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης από την ίδρυσή της ως το Γαλέριο, Αρχαιολογική Εταιρεία, Αθήνα 1996.
ΠΑΡΗΣ ΒΟΡΕΟΠΟΥΛΟΣ
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Φοίτησε στο Κολλέγιο De La Salle. Είναι πτυχιούχος Γαλλικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Παράλληλα με τις πανεπιστημιακές του σπουδές, παρακολούθησε μαθήματα θεάτρου στη δραματική σχολή Κυριαζή Χαρατσάρη.
Υπηρέτησε ως καθηγητής της γαλλικής γλώσσας και ως διευθυντής επί σειρά ετών στη Δημόσια Μέση Εκπαίδευση συμβάλλοντας στον παιδαγωγικό ανασχηματισμό των σχολικών χώρων και στην αναβάθμιση των συνθηκών εκπαίδευσης. Στις πρωτοβουλίες του για τη δημιουργία ενός πρότυπου σχολείου εντάσσονται: μοναδικές παρουσιάσεις ανθρώπων της επιστήμης, του πνεύματος, του πολιτισμού, της πολιτικής και του αθλητισμού, η δημιουργία γκαλερί- πινακοθήκης με έργα Ελλήνων και ξένων ζωγράφων, η τοποθέτηση ηχητικών εγκαταστάσεων για την παροχή αξιόλογων μουσικών ακροάσεων στα διαλείμματα, θεατρικά εργαστήρια με ετήσια παρουσίαση παραστάσεων, εργαστήρια δημοσιογραφίας με έκδοση μαθητικών εντύπων, καθώς και περιβαλλοντικά, χορωδίας, ζωγραφικής, λογοτεχνίας και αθλητισμού. Κατά τη διάρκεια της θητείας του στη Δευτεροβάθμια Δημόσια Εκπαίδευση υπήρξε για δεκαπέντε έτη βαθμολογητής, αναβαθμολογητής και προϊστάμενος βαθμολόγησης, στο βαθμολογικό κέντρο ειδικών μαθημάτων του Υπουργείου Παιδείας, για τους υποψήφιους φοιτητές της Γαλλικής Φιλολογίας στα Α.Ε.Ι., καθώς επίσης και για πέντε έτη πρόεδρος σε εξεταστικά κέντρα του Υπουργείου Παιδείας για τις εξετάσεις στο Κρατικό Πτυχίο Γλωσσομάθειας.
Ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία, την ποίηση, το θέατρο, την κριτική, τη μετάφραση, κ.ά. Στα έργα του περιλαμβάνονται: το μονόπρακτο θεατρικό έργο «Το Αιώνιο Παιχνίδι» που παρουσιάστηκε στο Δημοτικό Θέατρο Συκεών και στο Καραπάντσειο Πολιτιστικό Κέντρο Αμπελοκήπων από το Θεατρικό Εργαστήρι Θέσπις σε σκηνοθεσία Γιώργου Κιουρτσίδη, η «Ανθολογία Γαλλικής Ποίησης Δέκα Γάλλων Ποιητών» με μεταφράσεις ποιημάτων και παρουσίαση ποιητών και λογοτεχνικών Σχολών, η μετάφραση των κριτικών μελετών αισθητικής του Γκυ ντε Μωπασσάν «Τι είναι μυθιστόρημα καθώς και Περί τέχνης: Ζωγραφική – Γλυπτική», οι ποιητικές συλλογές «Ποιητικές Διαδρομές» και «Οδοιπορικό Ζωής», η κριτική μελέτη «Η ζωή και το έργο του Αλμπέρ Καμύ», η επιστημονική μελέτη «Η Παιδεία στην Καππαδοκία από την αρχαιότητα ως την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924», η συλλογή διηγημάτων «Ταξιδεύοντας στο Χρόνο», το δοκίμιο «Δύο Λογοτεχνικά Μανιφέστα – Μπρετόν και Σαρτρ», το δοκίμιο «Η Μικρά Ασία μέσα από την ελληνική λογοτεχνία», η μελοποιημένη ποιητική συλλογή «Τραγούδια του Δημήτρη Θέμελη για φωνή και πιάνο σε ποίηση Πάρη Βορεόπουλου», με τη Χριστίνα Σιδηροπούλου, μουσικολόγο, πιανίστα, το δοκίμιο «Το Θέατρο του Παραλόγου – Ευρωπαίοι και Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς», το δοκίμιο «Η Γαλλική Ποίηση σε Πρόζα» – Παρουσίαση – Μετάφραση – Σχόλια, Γάλλων ποιητών, την ιστορική μελέτη «Βυζάντιο – Βυζαντινές Εκκλησίες και Μνημεία της Θεσσαλονίκης», τη μονογραφία, «Η Μαλακοπή της Καππαδοκίας», σελ. 315-330, «1922-2022 – 100 Χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή», ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. Δήμος Ν. Ιωνίας, Αθήνα, το μονόπρακτο θεατρικό έργο «Παραλογισμοί…», που παρουσιάστηκε στο Θεατρικό Εργαστήρι Θέσπις του Δήμου Νεάπολης-Συκεών σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία του Γιώργου Κιουρτσίδη.
Δημοσίευσε άρθρα εκπαιδευτικού και παιδαγωγικού περιεχομένου, μεθοδολογίας, πολιτισμού, τέχνης και λογοτεχνίας σε εφημερίδες και περιοδικά και συμμετείχε σε συνέδρια, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές.
Ποιητικά του κείμενα μελοποίησε ο μουσουργός, καθηγητής Δημήτρης Θέμελης.
Συμπεριλαμβάνεται στη Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Χάρη Πάτση, στην Εγκυκλοπαίδεια Γραμμάτων και Τεχνών της Αμφικτυονίας Ελληνισμού και στο Λεύκωμα της Ένωσης Λογοτεχνών Βορείου Ελλάδος.
Το 2010 έλαβε Εύφημη Μνεία από τη Δημοτική Επιτροπή Παιδείας του Δήμου Συκεών: α) για τη δημοσίευση του βιβλίου «Ανθολογία Γαλλικής Ποίησης Δέκα Γάλλων Ποιητών», β) για την έκδοση της μαθητικής εφημερίδας «Μαθητικά Κάστρα» του 4ου Γυμνασίου Συκεών με υπεύθυνο τον Διευθυντή Πάρη Βορεόπουλο, γ) για την παράσταση του θεατρικού έργου «Πλούτος» του Αριστοφάνη από τους μαθητές του 4ου Γυμνασίου Συκεών με υπεύθυνο τον Διευθυντή Πάρη Βορεόπουλο, στο πλαίσιο της Θεατρικής Παιδείας 2008-2009 του Δήμου Συκεών.
Βραβεύτηκε στον Παγκόσμιο Ποιητικό Διαγωνισμό της Αμφικτυονίας Ελληνισμού για το ποίημα «Ο Καλλιτέχνης», το 2014, και για το ποίημα «Τόπος του ήλιου και του έρωτα», το 2016.
Έλαβε τιμητικές διακρίσεις για τη συμβολή του στην ελληνική λογοτεχνία από την Ένωση Λογοτεχνών Βορείου Ελλάδος, το 2014 και το 2019, ενώ για την προσφορά του στον πολιτισμό, στην τέχνη και στην παιδεία, από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας το 2016, από το Σύλλογο Ζωγράφων Θεσσαλονίκης και Β.Ε. και από τον Δήμο Αμπελοκήπων-Μενεμένης το 2017.
Το 2023 τιμήθηκε με το Χρυσό Σταυρό της Ιεράς Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως καθώς επίσης έλαβε πιστοποιητικό τιμητικής διάκρισης για τη συμβολή του στη συλλογή ιστορικών κειμηλίων και την πολύπλευρη συμπαράσταση προς τα εκδοτικά δρώμενα τού Εκπαιδευτικού και Πολιτιστικού Ιδρύματος του Μουσείου Προσφυγικού Ελληνισμού της Ιεράς Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ.κ. Βαρνάβα.
Είναι μέλος της Ένωσης Λογοτεχνών Β.Ε., του Συλλόγου Αποφοίτων της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. “Φιλόλογος”, της Αμφικτυονίας Ελληνισμού, καθώς επίσης και Έφορος Δημοσίων Σχέσεων της Εταιρείας Συγγραφέων Β.Ε.
Με ενδιαφέρον για τη γνωριμία του πολιτισμού άλλων λαών, ταξίδεψε σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής.
