Η φιλανθρωπία του παπά – Του latsion
Η «φιλανθρωπία» και η συζήτηση περί αυτής, ξεκίνησε με αφορμή την Κιβωτό του Κόσμου. Θρησκευόμενοι και άθρησκοι, φιλάνθρωποι και μη, ασχολούνται νυχθημερόν με το θέμα και εκφράζουν απόψεις. Τώρα, το πόσο σωστές είναι αυτές, εξαρτάται από τον Ευαγγελάτο και τη Στεφανίδου που ανέλαβαν εργολαβία το θέμα του παπά.
Πεθαίνει κάποιος «καλός» άνθρωπος και βρίσκεται μπροστά στην κρίση της επιτροπής, παρουσία του Αγίου Πέτρου, για το αν θα πάει στον Παράδεισο ή στην Κόλαση! Ο προεδρεύων απευθύνεται προς τον θανόντα: «Βλέπω ότι μια ζωή ήσουν στην απάτη και τη ρεμούλα». «Ναι, αλλά», τον διακόπτει ο κρινόμενος, «έκανα και τόσες φιλανθρωπίες». «Δηλαδή;» τον ρωτά ο προεδρεύων. «Έριχνα χρήματα στο παγκάρι της Εκκλησίας, έκανα δωρεές σε φιλανθρωπικά σωματεία..» απαντά ο κρινόμενος. Ανοίγει τα βιβλία ο Άγιος Πέτρος, κοιτάζει μέσα, κάνει κάτι προσθέσεις και γυρίζει προς την επιτροπή: «Δώστε του χίλια ευρώ πίσω και στείλτε τον στο Διάολο»!!
Η φιλανθρωπία είναι μια τοξική έννοια που εκμεταλλεύονται μέχρι σήμερα τα ιδρύματα τύπου Κιβωτού του Κόσμου και κυρίως η Εκκλησία. Υποτίθεται ότι είναι μια επιλογή ηθικά ανώτερη, για την οποία ο φιλάνθρωπος πρέπει να επιβραβεύεται. Γιατί είναι κάτι που κάποιος κάνει χωρίς να είναι υποχρεωμένος να το κάνει και αντίστοιχα αυτός που την δέχεται θα πρέπει να νοιώθει υποχρεωμένος. Για την Κιβωτό του Κόσμου αλλά και για τα παρεμφερή ιδρύματα, τα παιδιά ή οι ενήλικες σε αυτές τις δομές, δεν είχαν τα ίδια δικαιώματα με τα υπόλοιπα «φυσιολογικά» παιδιά και δεν ίσχυαν οι ίδιοι κανόνες. Γι΄αυτά τα ιδρύματα ήταν αυτονόητο ότι όλα γίνονταν “για το καλό των παιδιών” ή στην χειρότερη περίπτωση γιατί “δεν γινόταν αλλιώς”!
Το πρόβλημα με τη φιλανθρωπία βρίσκεται στο ότι βλέπει τους έχοντες ανάγκη, σαν κάτι «λιγότερο» από όλους μας. Θεωρεί ότι θα πρέπει να αποδεχτούν το κάτι λιγότερο, επειδή δεν έχουν τα απαραίτητα και μάλλον φταίνε γι’ αυτό. Η αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα, είναι μια πολυτέλεια που δεν τους αναλογεί. Πρέπει να είναι ευχαριστημένοι και ευγνώμονες, επειδή απλά ελεούνται και επειδή οι φιλάνθρωποι ασχολούνται μαζί τους. Σαν να οφείλουν να είναι καλά και συνεργάσιμα παιδιά, γλυκείς και εύκολοι ενήλικες, γιατί μόνο έτσι αξίζουν την ελεημοσύνη. Κι επειδή η φιλανθρωπία είναι “χάρη” θα πρέπει να λένε κι ευχαριστώ. Γιατί στην καλοσύνη των εχόντων δεν χωράνε απαιτήσεις.
Και τι πρέπει να κάνουμε;
Το να φύγουμε από την φιλανθρωπία κοστίζει. Κοστίζει η ανάληψη της ευθύνης μας, το να αντιμετωπίζουμε όλους τους ανθρώπους ως έχοντες τα ίδια δικαιώματα στις παροχές, την αξιοπρέπεια και την τήρηση της δεοντολογίας από πλευράς μας. Γιατί αυτά τα παιδιά αλλά και οι αναξιοπαθούντες ενήλικες αξίζουν να έχουν τη διαβίωση στις συνθήκες που θα θέλαμε για εμάς. Και αυτό κοστίζει περισσότερο από όσο μπορεί να καλύψει οποιοσδήποτε ιδιώτης. Γι’ αυτό είναι συλλογική ευθύνη αλλά και υποχρέωση της πολιτείας. Κι ακόμη περισσότερο κοστίζει να δημιουργήσουμε δομές ασφαλείς και λειτουργικές και όχι η προβαλλόμενη ως λύση, ρομαντική εικόνα της αποϊδρυματοποίησης. Η αναδοχή μπορεί να μην είναι κατάλληλη ή δυνατή για όλες τις περιπτώσεις. Χρειάζεται ένα άλλο μοντέλο, που θα αποδεχόμασταν ευχαρίστως αν αφορούσε εμάς, γιατί μόνο έτσι θα καταλάβουμε τι πρέπει να γίνει. Αν θέλουμε να μιλάμε για ευνομούμενη πολιτεία, πρέπει πρώτα να διασφαλίσουμε την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα όλων, χωρίς εκπτώσεις. Όχι επειδή είμαστε φιλάνθρωποι, αλλά επειδή είναι το αυτονόητο.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το λάθος του παπά. Η πρώτη του δημόσια αντίδραση ήταν να «επιστρέψει» τις κατηγορίες, αντί να αναστοχαστεί και να σηκώσει την ευθύνη που υποτίθεται ότι είχε αναλάβει. Αυτό είναι τουλάχιστον ένδειξη μιας κουλτούρας απολύτως ακατάλληλης για στήριξη οποιουδήποτε αλλά και της παραμονής του σε θέση με εξουσία και ισχύ. Ανεξάρτητα από τις καταγγελίες, η αντίδραση του παπά αποκτά άλλη, μεγαλύτερη, βαρύτητα και πολύ πιο σοβαρές συνυποδηλώσεις! Έτσι λοιπόν η λύση για κοινωνικά ζητήματα δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι αφημένη στα χέρια παπάδων. Η λύση για κοινωνικά ζητήματα μας αφορά όλους. Αφορούν εμάς, καθώς οφείλουμε να απαιτούμε περισσότερα και να αποδίδουμε ευθύνες εκεί που πρέπει. Διαφορετικά έχουμε αναπαραγωγή μιας άνισης σχέσης ανάμεσα σε κάποιον που κατέχει την ισχύ και σε κάποιον που χρειάζεται υποστήριξη.
Η πολιτεία ως αρχή, οφείλει να προστατεύει και να ελέγχει με αντικειμενικά κριτήρια, μακριά από κάθε είδους συμφέροντα. Γιατί είναι δική της δουλειά να διαφυλάττει και να προστατεύει τα παιδιά και τα δικαιώματά τους απέναντι σε όποιον αποπειράται να τα καταπατήσει.
