Πάρης Βορεόπουλος
ΑΙΣΩΠΟΣ
Αίσωπος (625-560 π.Χ).
Γεννήθηκε στο Αμόριο της Φρυγίας, και πέθανε στους Δελφούς, όπου είχε σταλεί από το Βασιλιά Κροίσο, για να λάβει χρησμό του Δελφικού μαντείου, αλλά κατηγορήθηκε εκεί για ιεροσυλία και καταδικάσθηκε σε θάνατο από ιεροδικαστές. Γκρεμίσθηκε δε από την κορυφή του Παρνασσού.
Ο Αίσωπος είναι ο διασημότερος από τους αρχαίους μυθοποιούς, αναμφισβήτητος πατέρας του αρχαίου μύθου. Θεωρείται ιδρυτής του λογοτεχνικού είδους που σήμερα ονομάζεται παραβολή ή αλληγορία και επίσης ο κορυφαίος τής λεγόμενης “διδακτικής μυθολογίας”. Αξίζει επίσης να σημειωθεί, ότι δεν έγραψε μήτε μια λέξη, αλλά όλους τους μύθους τους διηγιόταν προφορικά. Τη βιογραφία του τη συνέγραψε τον 14ο αιώνα μ.Χ. ο μοναχός Μάξιμος Πλανούδης και περιέχονται σε αυτή ένα σωρό ανέκδοτα για τη ζωή και την εν γένει δράση του. Οι μύθοι του έχουν συγκεντρωθεί σε “Συλλογή Αισώπειων μύθων” και πρωταγωνιστές σε αυτούς είναι, κατά το πλείστον, ορισμένα ζώα, όπως η αλεπού, ο λύκος, το λιοντάρι, το ελάφι κ.ά. Κυρίως είναι διάλογοι μεταξύ ζώων που μιλούν κι ενεργούν σαν άνθρωποι, ενώ υπάρχουν και μερικοί με ανθρώπους ή θεούς. Πρόκειται για μικρά οικιακά αφηγήματα, διατυπωμένα με μεγάλη συντομία. Ο χαρακτήρας τους είναι ηθικοδιδακτικός, συμβολικός και αλληγορικός. Οι Μύθοι αυτοί έχουν ιδιαίτερη χάρη, θαυμαστή απλότητα κι άφταστη διδακτικότητα. Είναι παρμένοι από την καθημερινή ζωή και τη φύση. Είχε τη μοναδική ικανότητα να δίνει στα ζώα ανθρώπινες ιδιότητες, ψυχή και λαλιά, σε τέτοιο βαθμό που να θεωρείς ότι οι μύθοι του ήταν κάποτε η πραγματικότητα και όλα αυτά που διηγείται έχουν συμβεί. Βασικό χαρακτηριστικό των διηγήσεών του ήταν το επιμύθιο το οποίο ήταν εύληπτο για τα παιδιά και το λαό. Οι Αισώπειοι Μύθοι γράφτηκαν σε πεζό λόγο. Ως γνωστό, μέχρι τότε, μόνον ο έμμετρος λόγος, η ποίηση, θεωρούνταν το μοναδικό εκφραστικό είδος για τους συγγραφείς. Συνεπώς μπορεί να θεωρηθεί κι ως πρωτοπόρος στο είδος του. Ιδεολογία τους είναι η αποδοκιμασία του κακού στις πιο αντιπροσωπευτικές μορφές του: της βίας, της απάτης, της αυθαιρεσίας, της προδοσίας, της ματαιοδοξίας, της αλαζονείας, της ψευδολογίας, της πλεονεξίας, της πονηριάς. Η αποδοκιμασία επιχειρείται άλλοτε με αναφορά στη Θεία δίκη, άλλοτε με πειστικές υποδείξεις, πιο συχνά όμως με τη διαπίστωση του παραλογισμού του κακού, με τη γελοιοποίηση του καθώς και με τη φιλοσοφική ενατένιση της ζωής. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Αίσωπος ήταν πολύ γνωστός «λογοποιός». Εκτός από τους μύθους γνώριζε και διηγούνταν πολλά αστεία κι ανέκδοτα. ‘Άλλοι υποστηρίζουν ότι δε δημιούργησε μύθους αλλά τους συγκέντρωσε, τους συμπλήρωσε και τους τελειοποίησε. Αυτοί προέρχονταν είτε από τους αρχαιότερους Έλληνες είτε από άλλους λαούς, όπως οι Φρύγες. Δεν αποκλείεται βέβαια να επινόησε κι ο ίδιος μερικούς απ’ αυτούς. Πάντως, τους χρησιμοποίησε πολύ στη ζωή του, με τόση δεξιότητα κι επιτυχία, ώστε να συνδεθεί τελικά το όνομά του μ’ αυτούς. Λέγεται πως διηγιόταν τους μύθους αυτούς όχι μόνο στη διάρκεια της ζωής του αλλά και με σκοπό να υποστηρίξει την αθωότητά του στο δικαστήριο. Μέσα τους διακρίνεται το ευρύ, παρατηρητικό του πνεύμα κι η ικανότητά του να διδάσκει με μικρές, απλές ιστορίες, που πάντα έχουν στο τέλος κάποιο ηθικό δίδαγμα. Συνήθιζε με την παρατηρητικότητα και τη βαθιά σοφία του να πλάθει τέτοιες ιστορίες και να τις λέει γύρω του. Με τον καιρό απέκτησε μεγάλη φήμη κι όλοι έτρεχαν κοντά του για να ακούσουν κάποιο μύθο του σχετικά με κάποιο πρόβλημά τους. Σιγά σιγά οι μύθοι του άρχισαν να μεταδίδονται από στόμα σε στόμα μεταξύ των ανθρώπων, μέχρι την ελληνιστική εποχή οπότε συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά.
Ο Αίσωπος ήταν ταπεινής καταγωγής και πολύ άσχημος, αλλά, παράλληλα ήταν ευφυέστατος. Παρά το ότι, όσο ζούσε, ήταν δούλος, οι Αθηναίοι του έστησαν αργότερα ανδριάντα, για να δείξουν έτσι ότι κάθε άνθρωπος αξίας, πρέπει, ανεξάρτητα από την καταγωγή του να τιμάται.
ΜΥΘΟΙ ΤΟΥ ΑΙΣΩΠΟΥ
Οι Μύθοι του Αισώπου, ή Αισωπικά, είναι συλλογή μύθων που πιστώνονται στον Αίσωπο, έναν σκλάβο και αφηγητή που έζησε στην αρχαία Ελλάδα. Διαφορετικής προέλευσης, οι ιστορίες που σχετίζονται με το όνομά του έχουν φτάσει στη σύγχρονη εποχή μέσω διαφόρων πηγών και συνεχίζουν να ερμηνεύονται εκ νέου σε διαφορετικούς λεκτικούς καταλόγους και σε δημοφιλή καθώς και καλλιτεχνικά μέσα.
Οι Μύθοι ανήκαν αρχικά στην προφορική παράδοση και δε συγκεντρώθηκαν παρά περίπου τρεις αιώνες μετά το θάνατο τού Αισώπου. Μέχρι εκείνη την εποχή, του αποδίδονταν διάφορες άλλες ιστορίες, ανέκδοτα και παροιμίες, αν και μέρος αυτού του υλικού προερχόταν από πηγές προγενέστερες από αυτόν ή προερχόταν πέρα από την ελληνική πολιτιστική σφαίρα. Η διαδικασία της συμπερίληψης συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με ορισμένους από τους μύθους να μην έχουν καταγραφεί πριν από τον Ύστερο Μεσαίωνα και άλλους να φθάνουν εκτός Ευρώπης. Η διαδικασία είναι συνεχής και νέες ιστορίες εξακολουθούν να προστίθενται στο έργο του Αισώπου, ακόμη και όταν είναι αποδεδειγμένα πιο πρόσφατες εργασίες και μερικές φορές από γνωστούς συγγραφείς.
Αρχικά οι μύθοι απευθύνονταν σε ενήλικες και κάλυπταν θρησκευτικά, κοινωνικά και πολιτικά θέματα. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης ως ηθικοί οδηγοί και από την Αναγέννηση και μετά χρησιμοποιήθηκαν ιδιαίτερα για την εκπαίδευση των παιδιών. Η ηθική τους διάσταση ενισχύθηκε στον κόσμο των ενηλίκων μέσω της απεικόνισης σε γλυπτική, ζωγραφική και άλλα εικονογραφικά μέσα, καθώς και προσαρμογή στο δράμα και το τραγούδι. Επιπλέον, υπήρξαν επανερμηνείες της σημασίας των μύθων και αλλαγές στην έμφαση με την πάροδο του χρόνου.
Ο αριθμός των μύθων του Αισώπου ποικίλει ανάλογα με την έκδοση και την μετάφραση. Σε μερικές εκδόσεις περιλαμβάνονται έως 179 μύθοι.
Μέσα από τη μυθοπλασία ο Αίσωπος δείχνει την αλήθεια…
Έργα:
Το πάθηµα του λύκου
Η χελώνα που ήθελε να πετάξει
Το µεγάλο κατόρθωµα
Ο σκύλος και ο λύκος
Το λαίμαργο ποντίκι
Ο φαντασμένος κόκορας
Η καμηλοπάρδαλη και οι πίθηκοι
Η καμηλοπάρδαλη και η γκαζέλλα
Ο πίθηκος που έγινε βασιλιάς
Η κολοβή αλεπού
Ο λύκος και η κατσίκα
Η αλεπού και ο κορυδαλλός
Η αλεπού και ο δράκος
Ο λαγός που φοβόταν
Τα κουτά βατράχια
Ο γάτος και η νυχτερίδα
Ο γάιδαρος και η λύρα
Το λιοντάρι και ο γάιδαρος
Ο καθένας µε τη γνώµη του
Η αµαρτία του γαϊδάρου
Ο γάιδαρος του φτωχού
Το… κόλπο του γάτου
Ένας πονηρός αγριόγατος
Τα περιστέρια και το γεράκι
Το µμυρμήγκι και το περιστέρι
Ο άχρηστος σκύλος
Η εκδίκηση του σκύλου
Ο γερογάτος
Η τιμωρία της προβατίνας
Ο λαίμαργος γάτος
Το πουλί και το σκουληκάκι
Η µαϊµού και ο ζητιάνος
Ο µμυλωνάς και ο γάτος του
Η τιμωρία του κυνηγού
Η χελώνα και ο βάτραχος
Ο πονηρός γάιδαρος…
«Ο άνθρωπος και η τύχη» – Αίσωπος
«Ένας στρατοκόπος, που είχε πολύ κουραστεί περπατώντας, έπεσε να κοιμηθεί άκρη – άκρη σ’ ένα νεοσκαμμένο πηγάδι χωρίς πεζούλι. Εκεί που κοιμόταν βαθιά, όλο έγερνε και κινδύνευε να πέσει μέσα, όταν τον ξύπνησε μια περαστική γυναίκα και του έδειξε τον κίνδυνο που διέτρεχε. Ο άνθρωπος την ευχαρίστησε θερμά, εκείνη όμως του είπε: – Μη μ’ ευχαριστείς, γιατί ό,τι έκανα, για μένα το έκανα. Είμαι η Τύχη κι αν έπεφτες μέσα, μ’ εμένα, με την τύχη σου θα τα έβαζες, κι όχι με το στραβό σου το κεφάλι που πήγες να κοιμηθείς στον όχτο του πηγαδιού!»
Πηγή : Wikipedia
