Πάρης Βορεόπουλος
ΑΛΚΑΙΟΣ
Αλκαίος Μελέτη Gutemberg ηλ. Βιβλίο, Βιβλιοθήκη της παγκόσμιας καλύτερης αρχαίας και σύγχρονης λογοτεχνίας, τόμος 1 Επιμέλεια Charles Dudley Warner, www.gutenberg.org/etext/12369
Ο Αλκαίος (7ος αιώνας π.Χ.), σύγχρονος της Σαπφούς, γεννημένος από οικογένεια ευγενών στη Μυτιλήνη της Λέσβου γύρω στα 630 π.Χ. Υπήρξε από τους καλύτερους Έλληνες ποιητές. Ήταν μια εξαιρετικά πολύμορφη προσωπικότητα, που έζησε και ένιωσε βαθιά όλη τη θλίψη και τα βάσανα, την πίκρα και τη χαρά των ανθρώπων της εποχής του. Η λυρική ποίηση βρίσκει την ανώτερή της έκφραση και την τελειότητά της στα τραγούδια, τους ύμνους και τα ποιήματα του Αλκαίου, τα οποία εγκωμίαζαν την καθημερινή ζωή των ανθρώπων: τον Έρωτα, την εξύμνηση της γυναικείας ομορφιάς, τη φύση, τις εποχές τού χρόνου, τις χαρές και τα βάσανα των ανθρώπων, τους φίλους και το κρασί, που το θεωρούσε, στο μέτρο, πολύτιμη και απαραίτητη συντροφιά των ανθρώπων. Επίσης χρησιμοποιούσε τα ποιήματά του και για να εκφράσει και να καλλιεργήσει τα πολιτικά, φιλοσοφικά, ηθικά και θρησκευτικά ιδανικά και αρετές. Τα ποιήματά του, αν και σήμερα έχουν σωθεί μόνο αποσπάσματά τους, μας φέρνουν μέσα στην εμφύλια διαμάχη του νησιού στην οποία, ο ποιητής, που ανήκε στο ολιγαρχικό κόμμα, πήρε ενεργό μέρος. Η ζωή του συνέπεσε με την εμφάνιση και επικράτηση της τυραννίας. Ο ίδιος αναμίχθηκε ενεργά στην πολιτική και ήταν αδιάλλακτος εχθρός του φωτισμένου τυράννου του νησιού Πιττακού (ένας από τους επτά σοφούς της αρχαίας Ελλάδας, που γεννήθηκε το 648 π.Χ. στη Μυτιλήνη), που με τα τραγούδια του τον κακολογούσε και στα κρυφά οργάνωνε κίνημα εναντίον του. Ο Πιττακός τότε αναγκάστηκε να πάρει τα μέτρα του. Έπιασε τον Αλκαίο και τον φυλάκισε, αλλά σε λίγο τον απέλυσε. Ο ποιητής, όμως, άρχισε τα ίδια, με αποτέλεσμα να εξοριστεί, μαζί με άλλους ολιγαρχικούς, στην Αίγυπτο. Εκεί έγραψε τα πιο πολλά «στασιωτικά» του τραγούδια, όπου σε πολλά απ’ αυτά καταφερόταν ενάντια στον Πιττακό. Ο Αλκαίος, είχε όλα τα χαρακτηριστικά στοιχεία μιας εξαιρετικής ιδιοφυίας και ευστροφίας. Σαν χαρακτήρας ήταν ανήσυχο πνεύμα και προικισμένος με ζωτικότητα και ανησυχίες, που του έδιναν μια διακεκριμένη θέση, τόσο ανάμεσα στον πνευματικό κόσμο της εποχής του, όσο και ανάμεσα στο λαό. Ήταν ξεχωριστός άνθρωπος και τα ποιήματά του είχαν σαν θέμα, μεταξύ των άλλων, τη ζωή των ανθρώπων, τις πνευματικές τους ανησυχίες και προβληματισμούς. Αγαπούσε με πάθος τη ζωή, τη χαιρόταν, τη ζούσε κάθε στιγμή και γλεντούσε, καταναλώνοντας άφθονο κρασί, που υπεραγαπούσε. Αλλά μέσα από την ψυχή αυτού του ανθρώπου πήγαζε μια αστείρευτη κι αληθινή αγάπη για την αλήθεια και μια συμπάθεια συγκινητική για τους ανθρώπους. Η αλκαϊκή μονωδία ασχολείται με θέματα αμιγώς ανδρικού ενδιαφέροντος: Διόνυσος, Μούσες και Αφροδίτη (= το κρασί και ο έρωτας). Στα ποιήματα του Αλκαίου απεικονίζεται εξίσου το ενδιαφέρον του για ό,τι σχετίζεται με την πολιτική και τον πόλεμο. Ο Αλκαίος συνέθεσε στην αιολική διάλεκτο. Τα ποιήματά του ταξινομήθηκαν από τους Αλεξανδρινούς σε δέκα βιβλία με κριτήριο τη θεματική τους. Ξεχωρίζουν δύο κατηγορίες: τα πολιτικά ή στασιωτικά και τα συμποσιακά. Η ποίησή του, μιλούσε κατευθείαν στην ψυχή των ανθρώπων δημιουργώντας ευγένεια, ηρεμία και σιγουριά. Για το λόγο αυτό αγαπήθηκε πολύ από τους συμπατριώτες του και τα ποιήματά του ακούγονταν σε κάθε οικογενειακή και κοινωνική εκδήλωση του νησιού. Την αξία του Αλκαίου μας την επιβεβαιώνουν και οι Αλεξανδρινοί που τον είχαν περιλάβει στον κατάλογο των λυρικών ποιητών, τους οποίους οι αρχαίοι είχαν εκτιμήσει και επαινέσει, ιδιαίτερα το έργο τους και πρόσφεραν πολλά, τόσο στην ευγενική μορφή της ποίησης, όσο και στην πνευματική καλλιέργεια και ανύψωση τού επιπέδου του λαού. Πέρα όμως από αυτή την προσφορά τους, προετοίμασαν και το έδαφος για τους επερχόμενους πνευματικούς ανθρώπους. Επηρέασε και τους μεταγενέστερους ποιητές. Εκτός των άλλων γνωστών μέτρων που χρησιμοποίησε -σαπφικό, ιαμβικό τετράμετρο, ασκληπιάδειο μείζον- επινόησε και την αλκαϊκή στροφή: υ-υ-υ | -υυ- | υυ.
Τα συμποσιακά
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν ποιήματα του Αλκαίου που άδονταν στα φημισμένα συμπόσια της εποχής. Το αρχαϊκό συμπόσιο, χώρος διαβούλευσης και ψυχαγωγίας των ποικιλώνυμων ανδρικών ομίλων, παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της ποιητικής τέχνης. Στους κόλπους του συνθέτονταν νέα ή επανεκτελούνταν τα πιο γνωστά από τα παλαιότερα τραγούδια. Η σύνταξη δύο θεμάτων, του πολέμου και της ομιλίας, ο Αλκαίος με τρόπο απόλυτο και καθοριστικό δίνει μεγαλύτερη έκταση στο θέμα συζυγικής / ερωτικής ομιλίας το οποίο εξυψώνεται εις βάρος του θέματος του πολέμου που σχεδόν εξαφανίζεται. Προπάντων όμως χειρίζεται και φωτίζει τόσο ελκυστικά τον έρωτα και τόσο αρνητικά τον πόλεμο ώστε τελικά η τιμή που δίνεται στο θέμα της ερωτικής ομιλίας να είναι απολύτως θετική, ενώ απολύτως αρνητική εκείνη του πολέμου.
Μερικές από τις σκέψεις – απόψεις του
-Τις συμφορές, πότε ο ένας τις έχει, πότε ο άλλος.
– Αν νικήσεις, να μην καυχιέσαι δημόσια, μήτε να κλαις στο σπίτι σου, πέφτοντας χάμω, αν νικηθείς.
– Να χαίρεσαι λίγο για τις χαρές και στα κακά να μην πολυλυπάσαι.
– Τίποτα δεν κερδίζουμε με τους θρήνους.
– Ο Δίας έδωσε το κρασί στους θνητούς, για να ξεχνούν τα βάσανά τους.
– Ο οίκος είναι ένας καθρέφτης για την ψυχή.
– Ας μην εγκαταλείπουμε τις καρδιές μας στη δυστυχία˙ δε θα μας γιατρέψει η λύπη.
– Οι θαρραλέοι άνθρωποι είναι το κάστρο της πόλεως.
ΠΑΡΗΣ ΒΟΡΕΟΠΟΥΛΟΣ
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Φοίτησε στο Κολλέγιο De La Salle. Είναι πτυχιούχος Γαλλικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Παράλληλα με τις πανεπιστημιακές του σπουδές, παρακολούθησε μαθήματα θεάτρου στη δραματική σχολή Κυριαζή Χαρατσάρη.
Υπηρέτησε ως καθηγητής της γαλλικής γλώσσας και ως διευθυντής επί σειρά ετών στη Δημόσια Μέση Εκπαίδευση συμβάλλοντας στον παιδαγωγικό ανασχηματισμό των σχολικών χώρων και στην αναβάθμιση των συνθηκών εκπαίδευσης. Στις πρωτοβουλίες του για τη δημιουργία ενός πρότυπου σχολείου εντάσσονται: μοναδικές παρουσιάσεις ανθρώπων της επιστήμης, του πνεύματος, του πολιτισμού, της πολιτικής και του αθλητισμού, η δημιουργία γκαλερί- πινακοθήκης με έργα Ελλήνων και ξένων ζωγράφων, η τοποθέτηση ηχητικών εγκαταστάσεων για την παροχή αξιόλογων μουσικών ακροάσεων στα διαλείμματα, θεατρικά εργαστήρια με ετήσια παρουσίαση παραστάσεων, εργαστήρια δημοσιογραφίας με έκδοση μαθητικών εντύπων, καθώς και περιβαλλοντικά, χορωδίας, ζωγραφικής, λογοτεχνίας και αθλητισμού. Κατά τη διάρκεια της θητείας του στη Δευτεροβάθμια Δημόσια Εκπαίδευση υπήρξε για δεκαπέντε έτη βαθμολογητής, αναβαθμολογητής και προϊστάμενος βαθμολόγησης, στο βαθμολογικό κέντρο ειδικών μαθημάτων του Υπουργείου Παιδείας, για τους υποψήφιους φοιτητές της Γαλλικής Φιλολογίας στα Α.Ε.Ι., καθώς επίσης και για πέντε έτη πρόεδρος σε εξεταστικά κέντρα του Υπουργείου Παιδείας για τις εξετάσεις στο Κρατικό Πτυχίο Γλωσσομάθειας.
Ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία, την ποίηση, το θέατρο, την κριτική, τη μετάφραση, κ.ά. Στα έργα του περιλαμβάνονται: το μονόπρακτο θεατρικό έργο «Το Αιώνιο Παιχνίδι» που παρουσιάστηκε στο Δημοτικό Θέατρο Συκεών και στο Καραπάντσειο Πολιτιστικό Κέντρο Αμπελοκήπων από το Θεατρικό Εργαστήρι Θέσπις σε σκηνοθεσία Γιώργου Κιουρτσίδη, η «Ανθολογία Γαλλικής Ποίησης Δέκα Γάλλων Ποιητών» με μεταφράσεις ποιημάτων και παρουσίαση ποιητών και λογοτεχνικών Σχολών, η μετάφραση των κριτικών μελετών αισθητικής του Γκυ ντε Μωπασσάν «Τι είναι μυθιστόρημα καθώς και Περί τέχνης: Ζωγραφική – Γλυπτική», οι ποιητικές συλλογές «Ποιητικές Διαδρομές» και «Οδοιπορικό Ζωής», η κριτική μελέτη «Η ζωή και το έργο του Αλμπέρ Καμύ», η επιστημονική μελέτη «Η Παιδεία στην Καππαδοκία από την αρχαιότητα ως την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924», η συλλογή διηγημάτων «Ταξιδεύοντας στο Χρόνο», το δοκίμιο «Δύο Λογοτεχνικά Μανιφέστα – Μπρετόν και Σαρτρ», το δοκίμιο «Η Μικρά Ασία μέσα από την ελληνική λογοτεχνία», η μελοποιημένη ποιητική συλλογή «Τραγούδια του Δημήτρη Θέμελη για φωνή και πιάνο σε ποίηση Πάρη Βορεόπουλου», με τη Χριστίνα Σιδηροπούλου, μουσικολόγο, πιανίστα, το δοκίμιο «Το Θέατρο του Παραλόγου – Ευρωπαίοι και Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς», το δοκίμιο «Η Γαλλική Ποίηση σε Πρόζα» – Παρουσίαση – Μετάφραση – Σχόλια, Γάλλων ποιητών, την ιστορική μελέτη «Βυζάντιο – Βυζαντινές Εκκλησίες και Μνημεία της Θεσσαλονίκης», τη μονογραφία, «Η Μαλακοπή της Καππαδοκίας», σελ. 315-330, «1922-2022 – 100 Χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή», ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. Δήμος Ν. Ιωνίας, Αθήνα, το μονόπρακτο θεατρικό έργο «Παραλογισμοί…», που παρουσιάστηκε στο Θεατρικό Εργαστήρι Θέσπις του Δήμου Νεάπολης-Συκεών σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία του Γιώργου Κιουρτσίδη.
Δημοσίευσε άρθρα εκπαιδευτικού και παιδαγωγικού περιεχομένου, μεθοδολογίας, πολιτισμού, τέχνης και λογοτεχνίας σε εφημερίδες και περιοδικά και συμμετείχε σε συνέδρια, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές.
Ποιητικά του κείμενα μελοποίησε ο μουσουργός, καθηγητής Δημήτρης Θέμελης.
Συμπεριλαμβάνεται στη Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Χάρη Πάτση, στην Εγκυκλοπαίδεια Γραμμάτων και Τεχνών της Αμφικτυονίας Ελληνισμού και στο Λεύκωμα της Ένωσης Λογοτεχνών Βορείου Ελλάδος.
Το 2010 έλαβε Εύφημη Μνεία από τη Δημοτική Επιτροπή Παιδείας του Δήμου Συκεών: α) για τη δημοσίευση του βιβλίου «Ανθολογία Γαλλικής Ποίησης Δέκα Γάλλων Ποιητών», β) για την έκδοση της μαθητικής εφημερίδας «Μαθητικά Κάστρα» του 4ου Γυμνασίου Συκεών με υπεύθυνο τον Διευθυντή Πάρη Βορεόπουλο, γ) για την παράσταση του θεατρικού έργου «Πλούτος» του Αριστοφάνη από τους μαθητές του 4ου Γυμνασίου Συκεών με υπεύθυνο τον Διευθυντή Πάρη Βορεόπουλο, στο πλαίσιο της Θεατρικής Παιδείας 2008-2009 του Δήμου Συκεών.
Βραβεύτηκε στον Παγκόσμιο Ποιητικό Διαγωνισμό της Αμφικτυονίας Ελληνισμού για το ποίημα «Ο Καλλιτέχνης», το 2014, και για το ποίημα «Τόπος του ήλιου και του έρωτα», το 2016.
Έλαβε τιμητικές διακρίσεις για τη συμβολή του στην ελληνική λογοτεχνία από την Ένωση Λογοτεχνών Βορείου Ελλάδος, το 2014 και το 2019, ενώ για την προσφορά του στον πολιτισμό, στην τέχνη και στην παιδεία, από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας το 2016, από το Σύλλογο Ζωγράφων Θεσσαλονίκης και Β.Ε. και από τον Δήμο Αμπελοκήπων-Μενεμένης το 2017.
Το 2023 τιμήθηκε με το Χρυσό Σταυρό της Ιεράς Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως καθώς επίσης έλαβε πιστοποιητικό τιμητικής διάκρισης για τη συμβολή του στη συλλογή ιστορικών κειμηλίων και την πολύπλευρη συμπαράσταση προς τα εκδοτικά δρώμενα τού Εκπαιδευτικού και Πολιτιστικού Ιδρύματος του Μουσείου Προσφυγικού Ελληνισμού της Ιεράς Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ.κ. Βαρνάβα.
Είναι μέλος της Ένωσης Λογοτεχνών Β.Ε., του Συλλόγου Αποφοίτων της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. “Φιλόλογος”, της Αμφικτυονίας Ελληνισμού, καθώς επίσης και Έφορος Δημοσίων Σχέσεων της Εταιρείας Συγγραφέων Β.Ε.
Με ενδιαφέρον για τη γνωριμία του πολιτισμού άλλων λαών, ταξίδεψε σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής.
