Μία μεγάλη τομή στο Κληρονομικό Δίκαιο επιχειρεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης, τόσο με την ψηφιοποίηση της δημοσίευσης των διαθηκών, όσο και με αλλαγές που προωθούνται για τα κληρονομικά χρέη, αλλά και για τα ποσοστά επί της κληρονομιάς συζύγων και παιδιών. Επίσης αναμένεται να εισαχθούν για πρώτη φορά και οι κληρονομικές συμβάσεις.
ΓΡΑΦΕΙ Η ΜΑΙΡΗ ΜΠΕΝΕΑ
Όπως ανακοινώθηκε σε συνέντευξη Τύπου, που έδωσαν προ ολίγου ο Υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο Υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας, από την 1η Νοέμβριου σε συνεργασία με το Συμβολαιογραφικό Σύλλογο της χώρας, θα υπάρχει η δυνατότητα άμεσης δημοσίευσης των διαθηκών, μέσω της πλατφόρμας diathikes.gr, γεγονός που θα συντομεύσει αποφασιστικά τον χρόνο, που απαιτείτο μέχρι σήμερα.
Όπως τόνισε ο κ. Φλωρίδης από 330 ημέρες, που χρειάζονταν για να ολοκληρωθεί η δημοσίευση της διαθήκης στο Πρωτοδικείο Αθηνών, πλέον θα απαιτούνται μόνον 5 με 7 ημέρες. Ο Υπουργός υποστήριξε ότι, τα οφέλη είναι πολλαπλά, καθώς παράλληλα, μόνο στο Πρωτοδικείο της Αθήνας, που σηκώνει και το μεγαλύτερο όγκο, θα απελευθερωθούν 100 δικαστές και 12 δικαστικοί υπάλληλοι, οι οποίοι θα «πέσουν» στη μάχη της επιτάχυνσης της Δικαιοσύνης, καθως θα απορροφηθούν σε άλλες διαδικασίες.
Ο κ. Φλωρίδης τόνισε ότι, μόνο το 2024 εισήχθησαν στο Πρωτοδικείο της Αθήνας 76.543 διαθήκες προς δημοσίευση και δημοσιεύτηκαν οι 64.989, ενώ παραμένουν σε εκκρεμότητα περίπου 13.000 διαθήκες αδημοσίευτες. Είπε ακόμη ότι, κάθε χρόνο υποβάλλονται στο Πρωτοδικείο Αθήνας 60.000 με 70.000 αιτήσεις για δημοσίευση διαθηκών.
Ο Υπουργός υποστήριξε ότι, η ωφέλεια από το νέο σύστημα θα είναι διπλή, καθώς επιταχύνεται ο χρόνος για τους πολίτες, ενώ είναι μια εξαιρετική και επωφελής επαγγελματική δραστηριότητα για τους συμβολαιογράφους, οι οποίοι επωμίζονται αποκλειστικά την ευθύνη, αλλά και το οικονομικό όφελος.
Οι σημαντικότερες αλλαγές στο Κληρονομικό Δίκαιο
Η Χριστίνα Μάνδρου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Αθηνών και της επιτροπής που εργάζεται συστηματικά εδώ και σχεδόν έναν χρόνο πάνω στη μεταρρύθμιση, μιλώντας στην ΕΡΤ παρουσίασε τις σημαντικότερες αλλαγές.
– Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με τη δική του περιουσία για τις οφειλές της κληρονομιάς, εκτός αν το επιλέξει ρητά. Η κληρονομιά θα αντιμετωπίζεται ως αυτόνομο περιουσιακό σύνολο, με δυνατότητα δικαστικής εκκαθάρισης: θα ορίζεται εκκαθαριστής, θα καταγράφονται τα χρέη και οι απαιτήσεις, θα ικανοποιούνται οι δανειστές και ό,τι απομένει θα αποδίδεται στον κληρονόμο. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να περιοριστούν οι μαζικές αποποιήσεις κληρονομιάς που τα τελευταία χρόνια έχουν πολλαπλασιαστεί λόγω χρεών.
– Αλλαγές για την πρώτη κληρονομική τάξη, δηλαδή στα ποσοστά επί της κληρονομιάς για τα τέκνα και τον/την επιζώντα σύζυγο. Μέχρι σήμερα, ο/η σύζυγος κληρονομούσε το ένα τέταρτο της περιουσίας του/της αποβιώσαντος, ενώ πλέον το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο ένα τρίτο. Η αλλαγή αυτή ενισχύει τη θέση του/της συζύγου, ιδίως σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν μεγάλα ακίνητα ή υπάρχουν κοινές οικονομικές υποχρεώσεις.
– Αλλαγές στη «νόμιμη μοίρα», δηλαδή στο ποσοστό που δικαιούνται σύζυγος, παιδιά ή γονείς ακόμη κι αν έχουν αποκλειστεί από τη διαθήκη. Μέχρι σήμερα, ο αποκλεισμένος κληρονόμος μπορούσε να διεκδικήσει μερίδιο στο ίδιο το ακίνητο, γεγονός που συχνά οδηγούσε σε κατατμήσεις και δικαστικές διαμάχες. Πλέον, η «νόμιμη μοίρα» παύει να έχει εμπράγματο χαρακτήρα. Ο δικαιούχος δεν θα αποκτά κυριότητα στο ακίνητο, αλλά δικαίωμα αποζημίωσης ίσης με το μισό της αξίας που θα ελάμβανε χωρίς διαθήκη.
– Δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για δημοσίευση των κληρονομιών με σκοπό την επιτάχυνση της διαδικασίας, η οποία θα γίνεται άμεσα και ηλεκτρονικά. Σημειώνεται πως σήμερα ο χρόνος αναμονής μπορεί να ξεπερνά και τα δύο χρόνια.
– Εισαγωγή κληρονομικών συμβάσεων, που μέχρι σήμερα απαγορεύονταν στο ελληνικό δίκαιο. Πρόκειται για τις συμφωνίες που συνάπτονται εν ζωή μεταξύ του διαθέτη και των μελλοντικών του κληρονόμων, προκειμένου να ρυθμιστούν εκ των προτέρων τα μερίδια, οι παραιτήσεις ή τα ανταλλάγματα. Για παράδειγμα, ένας πατέρας μπορεί να συμφωνήσει με τα παιδιά του ποιος θα λάβει συγκεκριμένο ακίνητο, ή ένα παιδί να παραιτηθεί από το δικαίωμά του με αντάλλαγμα μια οικονομική παροχή.
– Ενισχυμένες ασφαλιστικές δικλείδες για τις ιδιόχειρες διαθήκες. Προβλέπεται υποχρεωτική γραφολογική εξέταση για τη διασφάλιση της γνησιότητας, ειδικά όταν η διαθήκη δεν αφορά κληρονόμους πρώτης τάξης, καθώς και χρονικός περιορισμός στην εμφάνιση διαθηκών μετά από μεγάλο διάστημα από τον θάνατο του διαθέτη. Η διαδικασία θα γίνεται ενώπιον συμβολαιογράφου, ώστε να αποτρέπονται φαινόμενα πλαστογραφιών και να ενισχύεται η αξιοπιστία των εγγράφων.
