Η μέριμνα του Μεγάλου Αλεξάνδρου για το στράτευμα που εκστράτευσε στην Ασία – Γράφει ο Διοικητής του Αστυνομικού Τμήματος Ωραιοκάστρου Παύλος Παπαδόπουλος.
Στο σημερινό άρθρο πρόκειται να αναπτύξω διάφορα θέματα τα οποία κρίθηκαν απαραίτητα από τον Αλέξανδρο προκειμένου να υποστηριχθεί επαρκώς το μάχιμο στράτευμα που εκστράτευσε στην Περσία.
Μέριμνα.
Επικεφαλής της μέριμνας ήταν ο στρατηγός Παρμενίων, ο οποίος παράλληλα με τα υπόλοιπα καθήκοντα του ως στρατηγός, ήταν υπεύθυνος και για τις μεταφορές, ειδικά στη Μικρά Ασία και την Περσία.
Υπολογίζεται ότι κατά τη διάρκεια της εκστρατείας χρησιμοποιήθηκαν 3-4.000 τροχοφόρα οχήματα ως μεταγωγικά (δεν ήταν αρκετά). Τα εφόδια που κουβαλούσε μαζί του ο στρατός κάλυπταν τις ανάγκες του για 14 μέρες και συνήθως τα αποκτούσαν από επιτάξεις, προσφορές αλλά και από την ελεύθερη αγορά. Στην αρχή της εκστρατείας ο ελληνικός στρατός ξεκίνησε με εφόδια για 30 ημέρες.
Σύμφωνα με τον Turn, ο Αλέξανδρος συγκέντρωνε τα εφόδια με την κατάληψη μιας περιοχής για να προετοιμάσει την επόμενη εκστρατεία. Ο Egels μας πληροφορεί ότι αναγκαζόταν εκ των προτέρων να μαζεύει εφόδια σε συνεργασία με ντόπιους παράγοντες. Στα έσοδα φυσικά προστίθενται και τα εχθρικά λάφυρα. Η πάγια τακτική ήταν ο στρατός να παίρνει μόνο τα απολύτως απαραίτητα εφόδια. Στην Ασία στελνόταν ότι μαζευόταν από την Ελλάδα, ο ανεφοδιασμός τα πρώτα χρόνια γινόταν κατά κύριο λόγο από την Ελλάδα. Την άνοιξη του 334 π.Χ. 20 συμμαχικά και αθηναϊκά πλοία έφτασαν στον Ελλήσποντο έμφορτα με εφόδια.
Όσον αφορά την υπηρεσία μεταφορών λαμβανόταν μέριμνα για τα υλικά, τα έσοδα, τη μισθοδοσία, τις αμοιβές για τρόφιμα και το νερό. Πρώτιστος στόχος ήταν η βιωσιμότητα του στρατεύματος. Ο Αλέξανδρος δεν ενέπλεκε το σύνολο του στρατού σε μια περιορισμένη στρατηγική αλλά το κατεύθυνε σε διάφορα μέτωπα. Μειονέκτημα αποτελούσε η περιορισμένη δυνατότητα μεταφοράς αποθεμάτων στην ξηρά ελλείψει ικανοποιητικού αριθμού μεταφορικών μέσων. Η παραμονή σε χειμερινές βάσεις επιμηκυνόταν αναγκαστικά προκειμένου να ωριμάσει το κριθάρι και το στάρι, καθώς οι Έλληνες στρατιώτες ήταν κατά βάση χορτοφάγοι. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι καμήλες, οι οποίες από ένα σημείο και μετά χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα στις μεταφορές, χρειάζονταν 10 γαλόνια νερό την ημέρα και 20 όταν ξέμεναν 2-3 μέρες από νερό.
Ο στρατός κατά τις μετακινήσεις στην Ανατολή χωριζόταν σε δύο μέρη. Το ένα μέρος έφερε τις αποσκευές και το άλλο, το οποίο ηγούταν ο ίδιος ο Αλέξανδρος, κινούταν χωρίς φορτίο. Λάμβανε χώρα ανισομερής κατανομή στρατευμάτων στο μέτωπο ώστε την κατάλληλη στιγμή να συγκεντρωθούν σε ένα σημείο για καίριο χτύπημα! Αυτή ήταν η θηβαϊκή τακτική που υιοθέτησε ο Φίλιππος και την οποία έμαθε από τον Επαμεινώνδα κατά την παραμονή του στη Θήβα.
Ο Φίλιππος και ο Αλέξανδρος μείωσαν αρκετά τους βοηθητικούς στρατιώτες, καθώς όπως διαπιστώνεται εκπαίδευαν τους στρατιώτες να κουβαλούν μόνοι τους τον εξοπλισμό τους. Μέχρι τότε οι στρατοί των ελληνικών πόλεων είχαν έναν βοηθητικό για κάθε μάχιμο. Επιπρόσθετα μετέφεραν και ένα μέρος των εφοδίων συντήρησης. Γενικά απαγορεύονταν κάρα, ζώα και γυναίκες. Αυτή η οργάνωση ανταποκρίθηκε απόλυτα στις ανάγκες των εκστρατειών σε Θράκη, Παιονία και Ιλλυρία. Επρόκειτο γενικά για έναν ευέλικτο, ταχύτατο και ελαφρότατο στρατό.
Ταχυδρομική υπηρεσία.
Υπήρχε κανονικά ταχυδρομική υπηρεσία και ταχυδρομική σύνδεση με τη Μακεδονία μέσω ενδιάμεσων σταθμών. Η απόσταση Εκβάτανα-Πέλλα καλυπτόταν μέσα σε 31 μέρες, δηλαδή περίπου 50 χιλιόμετρα την ημέρα, με κόστος 125 δραχμές που ήταν και η μηνιαία αμοιβή του ταχυδρόμου. Επιπλέον οι Έλληνες στρατιώτες θα μπορούσαν να παίρνουν δάνειο με πολλές διευκολύνσεις ανάλογα με τη θέση που κρατούσαν στο στράτευμα. Δεν ήταν λίγες επίσης και οι παροχές σε οικογένειες στρατιωτών (που αγωνίζονταν στο μέτωπο και βρίσκονταν μαζί του στην εκστρατεία) στα πάτρια εδάφη.
Εξερεύνηση-επιστήμη.
Μια κρυφή πλευρά του Αλεξάνδρου, την οποία λίγοι κατάλαβαν, ήταν το ερευνητικό του πνεύμα το οποίο του εμφύσησε ο Αριστοτέλης. Ο Αλέξανδρος δικαίως κατέχει μία θέση δίπλα στους μεγάλους εξερευνητές της ιστορίας.
Μια οργανωμένη ομάδα επιστημόνων τον ακολούθησε σε όλες τις εκστρατείες. Όλοι αυτοί δεν ήταν πρωτοκλασάτοι φιλόσοφοι πανελλήνιας εμβέλειας. Το στράτευμα ακολουθούσαν σοφοί και διανοούμενοι, επρόκειτο για ολόκληρες ομάδες ανθρώπων των γραμμάτων και φιλοσόφων. Μάντεις και συμβουλάτορες υποδείκνυαν τι έπρεπε να κάνουν οι στρατηγοί σε κινδύνους ή θαύματα. Στη θάλασσα, επικεφαλής της έρευνας ήταν ο Νέαρχος.
Αθλητές και καλλιτέχνες ψυχαγωγούσαν το στρατό. Οι καλλιτέχνες εγκατέλειψαν τα θέατρα της Μακεδονίας των Αιγών και των Φιλίππων και ακολούθησαν το στρατό στην Ανατολή. Ποιητές, μουσικοί και διάφοροι χορευτές ή μάγοι πλαισίωσαν τους φιλοσόφους, τους ιστορικούς, τους γεωγράφους, τους αρχιτέκτονες, τους μηχανικούς τους γεωπόνους και τους μεταλλευτές. Το έργο τους ήταν δύσκολο καθώς το κοινό τους ήταν μεγάλο. Επιπλέον υπήρξε και ένα κινητό σχολείο για τα παιδιά, με δασκάλους διαφόρων ειδικοτήτων.
Υγειονομικές υπηρεσίες, διπλωματία, πληροφορίες.
Όσον αφορά τις υγειονομικές υπηρεσίες, υπήρχε ένας μεγάλος αριθμός γιατρών και θεραπευτών μαζί με το βοηθητικό τους προσωπικό. Οι διπλωματικές υπηρεσίες του μακεδονικού στρατού απαρτίζονταν από ένα πλήθος αγγελιοφόρων, πρέσβεων, προξένων και διπλωματικών υπαλλήλων. Ενώ στον τομέα των πληροφοριών λειτουργούσε τοπογραφική υπηρεσία που συνέλεγε πληροφορίες για τους δρόμους, καθώς επίσης και ένας μεγάλος αριθμός από καταδότες, κατασκόπους, ενώ ακόμη για την άντληση πληροφοριών χρησιμοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό και οι αυτόμολοι από τους εχθρικούς στρατούς της Ανατολής. Τέλος λειτουργούσε και ένα σώμα διερμηνέων.
-Ο Παύλος Παπαδόπουλος γεννήθηκε το 1978 στη Δράμα, μεγάλωσε στις Σέρρες και έζησε στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Από το 1996 εργάζεται στο δημόσιο σε διάφορες διοικητικές θέσεις. Είναι απόφοιτος της Σχολής Αξιωματικών της Ελληνικής Αστυνομίας, της Σχολής Αστυφυλάκων της Αστυνομικής Ακαδημίας, της Σχολής Επιμόρφωσης και μετεκπαίδευσης ΕΛ.ΑΣ., και της Σχολής Ελληνικού Πολιτισμού, του Τμήματος Ανθρωπιστικών. Σπουδών του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου. Μιλάει Αγγλικά και Γερμανικά.
