Mία πλήρη παρουσίαση του Π.Βορεόπουλου για τον μεγάλο Αρχαίο Έλληνα Φιλόσοφο

ΣΩΚΡΑΤΗΣ

(470 π.Χ. – 399 π.Χ.)

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Ο πατέρας του, ο Σωφρόνισκος, ήταν γλύπτης. Στην αρχή ασχολήθηκε με το επάγγελμα του πατέρα του, και όπως λέγεται, οι Τρεις Χάριτες, άγαλμα που σωζόταν επί Παυσανία, ήταν έργο δικό του. Γρήγορα εγκατέλειψε τη γλυπτική για να ασχοληθεί με τη φιλοσοφία στην οποία αφιέρωσε όλη του τη ζωή, διδάσκοντας, όχι σε σχολείο, αλλά συζητώντας σε κάθε σημείο της πόλης με ανθρώπους κάθε κοινωνικής τάξης, πάνω σε διάφορα ζητήματα, ηθικά, θρησκευτικά, κοινωνικά, πολιτικά.

Η μάνα του, η Φαιναρέτη, ήταν μαία, από το επάγγελμα αυτό επηρεάστηκε στη φιλοσοφική του μέθοδο τη «μαιευτική».

Παντρεύτηκε σε μεγάλη ηλικία. Η γυναίκα του, η Ξανθίππη, ήταν βίαιη, μέγαιρα, που βασάνιζε τον άνδρα της και όπως ο ίδιος έλεγε «κλοτσούσε σαν άλογο»!

Ήταν ένας ηθικός χαρακτήρας και ποτέ δεν έπαιρνε χρήματα από τους μαθητές του. Υπήρξε ένας πατριώτης και αγωνίστηκε με ανδρεία όποτε χρειάστηκε. Είχε το θάρρος να αντιταχθεί στους Τριάκοντα Τυρράνους.

Επειδή είχε την τόλμη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του, μερικοί τον κατηγόρησαν για ασέβεια και διαφθορά των νέων, όπως ο πολιτικός Άνυτος, ο ποιητής Μέλητος και ο ρήτορας Λύκονας και οδηγήθηκε σε δίκη την οποία μπορούσε να αποφύγει. Δεν το έκανε, αλλά και όταν κηρύχθηκε ένοχος κράτησε υπερήφανη στάση. Στη φυλακή, όπου τον επισκεπτόταν οι φίλοι του, του είπαν ότι προετοίμασαν τη φυγή του, αυτός όμως αρνήθηκε να αποδράσει, θεωρώντας αυτό σαν άτιμη πράξη και ήπιε το κώνειο με ηρεμία.

Στην εξωτερική του εμφάνιση ήταν άσχημος, είχε μάτια πεταγμένα έξω, μύτη κοντή και χοντρή με σηκωμένα ρουθούνια, παχιά χείλη, κεφάλι φαλακρό και κοιλιά εξογκωμένη. Ψυχικά και πνευματικά ήταν ένας χαρακτήρας υπέροχος και διακρινόταν για την εξυπνάδα του, την ευγένειά του, την πρωτοτυπία του, το χρηστό ήθος του, την εγκράτεια και την αυτάρκειά του, για τη γαλήνη και τη φαιδρότητα της ψυχής του και όπως γράφει ο Πλάτων, ήταν «ο άριστος, ο φρονιμότατος, ο δικαιότατος των Ελλήνων».

Ο Σωκράτης δεν έγραψε τίποτε και όσα γνωρίζουμε γι’ αυτόν προέρχονται από τα έργα που έγραψαν ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης. Από τους διάφορους μελετητές παρουσιάζεται με διαφορετικούς τρόπους, ως μεταρρυθμιστής, ως ηθικοδιδάσκαλος, ως διαλεκτικός.

Η φιλοσοφία του, στην επιστημονική της μορφή, είναι διαλεκτική, η οποία στην εφαρμογή της γίνεται ηθική και έχει σαν βάση όχι τη φύση, αλλά τον άνθρωπο.

Αποκύρηξε τα φυσικά φαινόμενα από τη σφαίρα της διδασκαλίας του καθώς η φιλοσοφία του ήταν ανθρωποκεντρική. Θεώρησε την ψυχή ως την πραγματική ουσία του ανθρώπου και την αρετή ως αυτό που επιτρέπει την πλήρωση της ανθρώπινης φύσης, μέσα από την αναζήτηση και βελτίωση της ψυχής.

Ο φιλοσοφικός του στοχασμός ήταν καταλυτικός. Χάρη στο δικό του τρόπο σκέψης οι φιλόσοφοι σταμάτησαν να ασχολούνται με τα φυσικά φαινόμενα και στράφηκαν στον ίδιο τον άνθρωπο και στην κοινωνία.

Η διαλεκτική μέθοδος σημαίνει «διάλογος» και μέσα απ’ αυτήν προσπαθούσε να οδηγήσει τον συνομιλητή του στην αποκάλυψη της αλήθειας των πραγμάτων.

Η μαιευτική ήταν η μέθοδος η οποία αποτελούσε χαρακτηριστικό της σωκρατικής διδασκαλίας. Προσπαθούσε μέσα από ερωτήσεις να εκμαιεύσει την αλήθεια από τον συνομιλητή του.

Για να φτάσει στην αρχή των ηθικών εννοιών, χρησιμοποίησε την επαγωγική συλλογιστική μέθοδο για την εξαγωγή καθολικών συμπερασμάτων: το καλό και το κακό, η ομορφιά και η ασχήμια, η ορθή διακυβέρνηση και η δυναστεία, η σωφροσύνη και η άνοια.

Υπήρξε ο διαμορφωτής της ηθικής φιλοσοφίας και άλλαξε τον τρόπο αντίληψης των ζητημάτων επηρεάζοντας τις μετέπειτα φιλοσοφικές σχολές.

Βιβλιογραφία

*Αρχαία Ελληνικά, Φιλοσοφικός Λόγος, ΙΤΥΕ «Διόφαντος», Αθήνα 2016.

*Κάλφας Β. και Ζωγραφίδης Γ. – «Αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι», ΙΝΣ, Θεσσαλονίκη 2011.

*el.wikipedia.org/wiki/Σωκράτης

*filologika.gr/sokrates-filosofia/

ΣΩΚΡΑΤΗΣ

Αποφθέγματα

*Εν οίδα ότι ουδέν οίδα.

Ένα ξέρω ότι τίποτε δεν ξέρω.

*Γνώθι σ’ αυτόν.

*Αν παντρευτείς μια καλή γυναίκα θα γίνεις ευτυχισμένος.

Αν παντρευτείς μια κακή, θα γίνεις φιλόσοφος.

*Υπάρχει μόνο ένα καλό, η γνώση,

και ένα κακό, η άγνοια.

*Αξιοποίησε το χρόνο σου για να κάνεις τον εαυτό σου καλύτερο.

Μάθε από τα γραπτά των άλλων, έτσι ώστε ν’ αποκτήσεις εύκολα

αυτά που οι άλλοι έχουν εργαστεί σκληρά για να τ’ αποκτήσουν.

Ο Σωκράτης και η Μαιευτική

Πλάτωνα διάλογοι

Η δική μου τέχνη της μαιεύσεως διαθέτει όσα και η τέχνη που ασκούν οι μαίες. Διαφέρει όμως στο ότι εγώ ξεγεννώ άντρες και όχι γυναίκες, και στο ότι επιβλέπω τον τοκετό των ψυχών τους και όχι των σωμάτων τους. Το γνώρισμα το σπουδαιότερο της δικής μου τέχνης είναι ότι μπορεί να ελέγχει με κάθε τρόπο, εάν η σκέψη του νέου γεννά φαντασιοπληξίες και ψεύδη ή κάτι γόνιμο και αληθινό. Εκείνοι που με συναναστρέφονται δεν έμαθαν ποτέ τίποτε από μένα, αλλά ανακάλυψαν και γέννησαν οι ίδιοι πολλά και ωραία πράγματα δικά τους.

Ο ΠΑΡΗΣ ΒΟΡΕΟΠΟΥΛΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΟΥ RealOraiokastro.gr

Μοίρασε το άρθρο!