Παλιά Θεσσαλονίκη: Εκκλησίες του χθες και του σήμερα [1ο ΜΕΡΟΣ]

 

Σε αυτή την πόλη κάθε δρόμος έχει την δική του ιστορία και τις δικές του αναμνήσεις. Κτίρια επιβλητικά, που με μόνο ένα πέρασμα μπορούν να σου προκαλέσουν συγκίνηση, δέος και ανατριχίλα. Οικοδομήματα που διατηρούνται σε βάθος χρόνου και σου γεννούν την επιθυμία να μάθεις ιστορίες αλλοτινών χρόνων. Σε όποιο σημείο και να βρεθείς, το μόνο σίγουρο είναι πως θα αντικρίσεις τις διάφορες ναοδομίες και αρχιτεκτονικές πρωτοπορίες της Θεσσαλονίκης.

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΓΙΑΣ

Η συνοικία των «Εξοχών» ή των «Πύργων» είναι ένα τέτοιο παράδειγμα, που ακόμα και σήμερα έχει αφήσει το στίγμα της και το αποτύπωμα της παλιάς Θεσσαλονίκης στο σήμερα. Απλωνόταν από το Λευκό Πύργο ως τη Βίλα Αλλατίνι κατά μήκος της σημερινής λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας ως τις δαντελωτές ακρογιαλιές. Αρχικά, ήταν οικισμός αναψυχής, όμως σύντομα εξελίχθηκε σε μία συνοικία αυτόνομη και διαρκώς ακμάζουσα.

Πέρα, όμως, από τις βίλες και τα υπέροχα αρχοντικά, που κυριαρχούσαν στην παλιά συνοικία, μέχρι την δεκαετία του 60, ιδιαίτερη θέση, για τους κατοίκους της περιοχής είχαν και οι ναοί. Ορθόδοξοι ναοί της ελληνικής κοινότητας, ναοί της εξαρχικής κοινότητας, συναγωγές, τζαμί. Σύμφωνα με το βιβλίο, «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»(UNIVERSITY STUDIO PRESS) του Βασίλη Κολώνα : «Η ίδρυση των ναών στις Εξοχές δεν εξαρτιόταν από τις πληθυσμιακές συγκεντρώσεις των ομόθρησκων και απευθυνόταν στο σύνολο της συνοικίας. Εξαίρεση αποτελούσαν οι περιορισμένης κλίμακας ενορίες της αρμενικής και της εξαρχικής κοινότητας».

Η Θεσσαλονίκη της τότε εποχής θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μία Βαβέλ διάφορων εθνικοτήτων, πολιτισμών και θρησκευτικών αντιλήψεων.

ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΝΑΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

Ο Ι. Ναός της Αγίας Τριάδας

Η περιοχή της Αγίας Τριάδος όπου χτίσθηκε ο ιερός ναός της Αγίας Τριάδος είναι μία από τις πιο σημαντικές περιοχές της Θεσσαλονίκης των νεότερων χρόνων αφού κατοικήθηκε μετά από το 1800 και ήταν εκτός των Ανατολικών τειχών της Θεσσαλονίκης στην ευρύτερη περιοχή που έφερε το όνομα Εξοχές.

Σύμφωνα με το βιβλίο, «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών», του Βασίλη Κολώνα, ήταν ο πρώτος ναός της συνοικίας των Εξοχών. «Η εκκλησία θα είχε μήκος 26 zirai (οθωμανική μονάδα μήκους), πλάτος 20 zirai και ύψος 20 zirai. Το συνολικό κόστος υπολογίσθηκε σε 800 λίρες, με βασικό δωρητή τον Ανδρέα Γενάδη. Ο ναός ήταν έτοιμος από τον Μάιο του 1889, όμως τα εγκαίνια του έγιναν τον Μάιο του 1892.» Με την σημερινή της μορφή, η εκκλησία υφίσταται από το 1955, τότε που κατεδαφίστηκε και ξανά χτίστηκε, για να εξυπηρετεί τις διευρυμένες ανάγκες της περιοχής.

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδος, συγκέντρωνε τους πιστούς Ορθοδόξους Χριστιανούς της συνοικίας διότι δεν υπήρχαν άλλοι ναοί. Στην περιοχή απετέλεσε το κέντρο κάθε θρησκευτικής δραστηριότητας, φιλανθρωπικής και κοινωνικής. Στην ίδια ενορία υπήρχε και η Αστική σχολή της ελληνικής κοινότητας, η οποία μεταφέρθηκε σε νέα τοποθεσία το 1906, όπου λειτούργησε μέχρι το 1912.

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδας βρίσκεται σε λειτουργία μέχρι και σήμερα, στη συμβολή των οδών Αγίας Τριάδος και Βελισσαρίου, στο κέντρο της πόλης.

Ο Ι. Ναός της Αναλήψεως

«Ο δεύτερος ναός που χτίζεται στις Εξοχές, σε μία αρκετά αραιοκατοικημένη περιοχή από Έλληνες, μιας και αποτελούν το 65% του πληθυσμού», σύμφωνα με το βιβλίο του Βασίλη Κολώνα.

Η ιστορία του Ιερού Ναού Αναλήψεως του Κυρίου ξεκινά το 1894. Τότε τέθηκε ο θεμέλιος λίθος του ναού. Η ανέγερσή του, αποσκοπούσε στην κάλυψη των θρησκευτικών αναγκών των χριστιανών, στην περιοχή της πόλης εκτός των ανατολικών τειχών. Όμως η οικοδόμηση του διαρκεί πολλά χρόνια λόγω οικονομικών δυσκολιών. Τα καμπαναριά κατασκευάζονται το 1911 και στις 12 Μαΐου 1919 πραγματοποιήθηκαν τα επίσημα εγκαίνια του ναού. Το 1988, το κτίριο επεκτάθηκε προς τα δυτικά.

Ο Ι. Ναός του νεκροταφείου της Ευαγγελίστριας «Ένα ιδιαίτερο νεκροταφείο ιδρύθηκε από την ελληνική κοινότητα το 1874, έπειτα από άδεια την οθωμανικής διοίκησης, ενώ 3 χρόνια αργότερα παραχώρησε με σύμβαση το δικαίωμα εγκατάστασης στη Φιλόπτωχο Αδελφότητα και συντήρησης του νεκροταφείου στην περιοχή.» σύμφωνα με πληροφορίες από τον Βασίλη Κολώνα.

Τάφοι και τμήμα κτιρίου με ψηφιδωτό δάπεδο, αποτελούμενο από δυο διάχωρα: στο ένα κύκλοι δεμένοι μεταξύ τους περικλείουν γεωμετρικά σχήματα, στο άλλο οκτάγωνα ενωμένα μεταξύ τους περικλείουν ζώα, πουλιά και καλάθια με καρπούς. Το κτίριο με το ψηφιδωτό ήταν πιθανόν ένας στεγασμένος διάδρομος, που οδηγούσε σε ένα περίκεντρο μαρτύριο, στη θέση περίπου του σημερινού νοσοκομείου Άγιος Δημήτριος. Το σύνολο είναι ορατό εντός του κοιμητηρίου της Ευαγγελίστριας. O Ναός βρίσκεται μέχρι σήμερα σε λειτουργία.

Μοίρασε το άρθρο!