Γιατί τα 32 είναι η ηλικία που ο εγκέφαλος γίνεται πραγματικά ενήλικος. Οι φάσεις που καθορίζουν μάθηση, συμπεριφορά και μνήμη.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν «ενηλικιώνεται» στα 18 ή στα 25, αλλά στα 32, σύμφωνα με νέα μελέτη που χαρτογραφεί πέντε μεγάλες φάσεις ανάπτυξης και γήρανσης από τη γέννηση έως τα βαθιά γεράματα.
Οι ερευνητές εντόπισαν πέντε διακριτές φάσεις στην αρχιτεκτονική του εγκεφάλου, οι οποίες εκτείνονται από τη βρεφική ηλικία έως τα τέλη της όγδοης δεκαετίας της ζωής.
Ο εγκέφαλος αλλάζει όσο μεγαλώνουμε, αλλά μια νέα μελέτη προσδιορίζει με ακρίβεια πότε συμβαίνουν αυτές οι μετατοπίσεις.
Όπως γράφει το euronews, η δομή του εγκεφάλου μας διανύει πέντε διακριτές φάσεις, σηματοδοτημένες από τέσσερα «σημεία καμπής» στις ηλικίες 9, 32, 66 και 83 ετών, σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications.
Η έρευνα είναι η πρώτη που εντοπίζει τις κύριες φάσεις της νευρωνικής συνδεσιμότητας σε όλη τη διάρκεια της ζωής, ρίχνοντας νέο φως σε περιόδους κατά τις οποίες ο εγκέφαλος μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτος – για παράδειγμα, στις μαθησιακές δυσκολίες της παιδικής ηλικίας ή στις ηλικιακές παθήσεις όπως η άνοια.
«Κοιτάζοντας πίσω, πολλοί από εμάς νιώθουμε ότι η ζωή μας χαρακτηρίστηκε από διαφορετικές φάσεις», δήλωσε ο Duncan Astle, ανώτερος συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής νευροπληροφορικής στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ.
«Αποδεικνύεται ότι και οι εγκέφαλοι περνούν από αυτές τις εποχές», πρόσθεσε σε ανακοίνωσή του.
Η ομάδα του Astle συνέκρινε εγκεφαλικές απεικονίσεις περίπου 3.800 ανθρώπων ηλικίας από μηδέν έως 90 ετών. Οι απεικονίσεις παρακολουθούν την κίνηση μορίων νερού στον εγκέφαλο, επιτρέποντας στους ερευνητές να χαρτογραφήσουν τις νευρικές συνδέσεις και να εντοπίσουν καίριες στιγμές αναπτυξιακών αλλαγών σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Κατά την πρώτη φάση, από τη βρεφική ηλικία μέχρι περίπου τα 9 χρόνια, δημιουργούνται δισεκατομμύρια νέες νευρωνικές συνδέσεις και οι ανενεργές απομακρύνονται, ενώ τόσο η φαιά όσο και η λευκή ουσία αναπτύσσονται ραγδαία.
Η φαιά ουσία επεξεργάζεται και ερμηνεύει πληροφορίες, ενώ η λευκή ουσία μεταδίδει αυτές τις πληροφορίες σε άλλα μέρη του νευρικού συστήματος, λειτουργώντας ως δίκτυο επικοινωνίας του εγκεφάλου.
Αυτή η διαδικασία οδηγεί στη μέγιστη πάχυνση και στις περιελίξεις του εγκεφαλικού φλοιού, τις πτυχώσεις στην εξωτερική επιφάνεια του εγκεφάλου, που θεωρούνται κρίσιμες για την υγεία και την ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Ο εγκέφαλος στη συνέχεια περνά στη φάση της εφηβείας, η οποία χαρακτηρίζεται από ανάπτυξη της λευκής ουσίας και πιο αποτελεσματικές συνδέσεις ανάμεσα σε διαφορετικά μέρη του νευρικού συστήματος.
Σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι ότι η εφηβική περίοδος διαρκεί έως περίπου την ηλικία των 32 ετών. Έπειτα, μεταβαίνει στη φάση της ενηλικίωσης, την οποία οι ερευνητές χαρακτήρισαν ως το «ισχυρότερο τοπολογικό σημείο καμπής» της ζωής μας.
Η δομή του εγκεφάλου σταθεροποιείται στις αρχές της δεκαετίας των 30 και στη συνέχεια παίρνει ένα διάλειμμα περίπου τριών δεκαετιών πριν εισέλθει σε άλλη φάση. Περίπου στην ηλικία των 66 ετών, ο εγκέφαλος περνά στην «πρώιμη γήρανση», με τη λευκή ουσία να αρχίζει να φθίνει, μειώνοντας την ισχύ των συνδέσεων.
«Είναι μια ηλικία όπου οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο για διάφορες παθήσεις που μπορούν να επηρεάσουν τον εγκέφαλο, όπως η υπέρταση», δήλωσε η Alexa Mousley, κύρια συγγραφέας της μελέτης και ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ.
Η τελική φάση ξεκινά γύρω στα 83 έτη, όταν η συνδεσιμότητα συνεχίζει να μειώνεται και ο εγκέφαλος αρχίζει να βασίζεται ακόμη περισσότερο σε συγκεκριμένες περιοχές, αν και τα διαθέσιμα δεδομένα για αυτή τη φάση είναι περιορισμένα.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι τα ευρήματα μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση των νευρωνικών βάσεων διαταραχών που επηρεάζουν την προσοχή, τη γλώσσα, τη μνήμη και τη συμπεριφορά.
«Θα μπορούσε να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε γιατί ορισμένοι εγκέφαλοι αναπτύσσονται διαφορετικά σε καίρια σημεία της ζωής, είτε πρόκειται για μαθησιακές δυσκολίες στην παιδική ηλικία είτε για άνοια στα πιο προχωρημένα χρόνια», είπε η Mousley.
