ΟΙ 9 ΜΟΥΣΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣ: Επιμέλεια του συντοπίτη μας Πάρη Βορεόπουλου

ΟΙ 9 ΜΟΥΣΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣ

Επιμέλεια

Πάρης Βορεόπουλος

Οι Μούσες στην αρχαία ελληνική μυθολογία είναι εννέα αρχαίες θεότητες, κόρες του Δία και της Μνημοσύνης. Κατοικούσαν στον Όλυμπο.

ΔΙΑΣ ΖΕΥΣ ήταν ο ανώτατος θεός του Ολύμπου, γιος του Κρόνου και της Ρέας, εγγονός του Ουρανού και της Γης,  ο κορυφαίος θεός του Πανθέου των Ολυμπίων και ο υπέρτατος θεός των αρχαίων Ελλήνων. Σύζυγός του η θεά Ήρα. Επόπτευε και κυβερνούσε τον κόσμο. Ο πατέρας των δώδεκα θεών του Ολύμπου και ο σπουδαιότερος από αυτούς. Θεός του ουρανού, της αστραπής, του κεραυνού, της βροχής, των καιρικών φαινομένων, προστάτης των ξένων. Ήταν γνωστός για τις ερωτικές περιπέτειες του γι’ αυτό του έδωσαν και το προσωνύμιο θηλυμανής.

Η Μνημοσύνη  ήταν η θεά και η προσωποποίηση της μνήμης στην ελληνική μυθολογία. Ανήκε στις Τιτανίδες, κόρη της Γαίας και του Ουρανού και μητέρα των Μουσών από τον Δία, οι οποίες ενέπνεαν τους ποιητές και μουσικούς και προωθούσαν τις τέχνες και επιστήμες.

Ο Ησίοδος στη Θεογονία αφηγείται: «Η Μνημοσύνη κοιμήθηκε στα Πιέρια όρη με το γιο του Κρόνου και γέννησε αυτές τις παρθένες που μας κάνουν να ξεχνάμε τα βάσανά μας και απαλύνουν τους πόνους μας. Εννιά νύχτες συνέχεια ο Δίας ανεβαίνοντας στο ιερό κρεβάτι του, κοιμότανε δίπλα στη Μνημοσύνη. Ύστερα από ένα χρόνο, όταν οι εποχές και οι μήνες είχαν συμπληρώσει τον κύκλο τους, η Μνημοσύνη γέννησε εννιά κόρες… που όλες τις μάγευε η μουσική…».

Αρχικά οι θεότητες αυτές ήταν Νύμφες του βουνού και των νερών. Θεές προστάτιδες της λογοτεχνίας, της επιστήμης, των τεχνών και πηγές γνώσης και έμπνευσης. Διασκέδαζαν τους Ολύμπιους στα συμπόσια τραγουδώντας τους με τις ακούραστες φωνές, τις θείες μελωδίες και  τους ύμνους, παίζοντας την λύρα. Κυρίως υμνούσαν το Δία και το μεγαλείο του. Το πόσο στενά δεμένες ήταν μαζί του φαίνεται από το ότι τις αποκαλούσαν «Ολυμπιάδες». Σπανιότερα δόξαζαν με τα τραγούδια τους το γένος των ανθρώπων και τους φημισμένους ήρωες.  Ήταν πολύ έξυπνες και πανέμορφες. Είχαν ιδιαίτερη αγάπη στη μουσική, δεν τις ενδιέφεραν οι ανθρώπινες ασχολίες και αναζητούσαν ήσυχο τόπο για να αφιερωθούν στις Καλές Τέχνες.

Ο ΑΠΟΛΛΩΝ θεός του φωτός, του ήλιου, της μουσικής, της ποίησης, προστάτης των τεχνών και της μαντείας, ήταν ο ηγέτης των Μουσών, διεύθυνε τη χορωδία τους, γι’ αυτό και ονομαζόταν Μουσαγέτης. Περνούσαν τον καιρό τους ως εξής: ο Απόλλων στεκόταν στη μέση και έπαιζε τη λύρα του. Γύρω του οι Μούσες τραγουδούσαν και έπαιζαν κι αυτές τα μουσικά τους όργανα. Ύστερα, χόρευαν ολόγυρα από το βωμό και αργότερα κάθονταν πάνω σε δάφνες και τραγουδούσαν.

Τα ονόματα των Μουσών: 

Θάλεια, Κλειώ, Ευτέρπη, Μελπομένη, Τερψιχόρη, Ερατώ, Πολύμνια, Ουρανία. Καλλιόπη.

1)ΘΑΛΕΙΑ – από το θάλλειν τα φυτά, «θαλερή, ανθηρή», ανακάλυψε την Κωμωδία, Αρχιτεκτονική, Γεωμετρία, Γεωργία, ήταν η προστάτιδα των Συμποσίων και της βουκολικής ποίησης. Θεότητα της καλής διάθεσης.

2)ΚΛΕΙΩ – από το κλέος που σημαίνει δόξα στους ήρωες του παρελθόντος, ανακάλυψε την Ιστορία. Ζωγράφιζαν την Κλειώ δαφνοστεφανωμένη και με πορφυρό ένδυμα. Στο δεξί της χέρι κρατούσε μία σάλπιγγα για να διαλαλεί τις αξιομνημόνευτες παραδειγματικές πράξεις και στο αριστερό ένα βιβλίο, που έγραφε: “Κλειώ Ιστορία”. Στα πόδια της υπήρχε το “Κιβώτιο της Ιστορίας” και η κλεψύδρα όσον αφορά τη ροή και τη χρονική τάξη των γεγονότων.

3)ΕΥΤΕΡΠΗ – από το ευφραίνομαι, χορταίνω, από το ευ+τέρπω που σημαίνουν καλός και δίνω ευχαρίστηση, ανακάλυψε διάφορα μουσικά όργανα, αυλό και διπλό φλάουτο, προστάτιδα της Μουσικής και της Αυλητικής Τέχνης καθώς και της Λυρικής Ποίησης.

4)ΜΕΛΠΟΜΕΝΗ – από το μέλπω, άδω, ψάλλω, υμνώ, εξυμνώ, προστάτιδα της Τραγωδίας, της Ρητορικής, της Μουσικής Μελωδίας και της Λυρικής Ποίησης. Μητέρα των Σειρήνων από τον Αχελώο.

5)ΤΕΡΨΙΧΟΡΗ – από το τέρπω, ευχαριστιέμαι και το ουσιαστικό χορός. Επινόησε τα Δραματικά Χορικά, την Άρπα και την Παιδεία, προστάτιδα της Ορχηστικής Τέχνης και των Χορικών Ασμάτων. Εμβλήματά της ήταν η λύρα, ο αυλός και το τρίγωνο.

6)ΕΡΑΤΩ – από το έρως, εραστής, προστάτιδα του Γάμου και του Έρωτα, της Λυρικής Ποίησης, των Ύμνων και της Μουσικής. Κύριο σύμβολό της ήταν η λύρα, αλλά και η κιθάρα. Είναι αυτή που επινόησε τα ερωτικά ποιήματα, το γάμο, την ποίηση, τη μουσική και τη διαλεκτική. Την ζωγράφιζαν καθιστή, να φορά στεφάνι από τριαντάφυλλα, με τη λύρα και το τόξο του έρωτα στα χέρια και την επιγραφή “Έρατώ Ψάλτριαν“.

7)ΠΟΛΥΜΝΙΑ – από το πολύ και ύμνος ή από το πολύ και μνεία. Της αποδίδονται δύο ρόλοι, που οφείλονται σε δύο διαφορετικές ετυμολογίες του ονόματός της. Η αρχαιότερη παράδοση τη θέλει προστάτιδα των ύμνων (πολύ + ύμνος) που ψάλλονταν προς τιμή των Θεών και των Ηρώων. Κατά τη νεότερη όμως παράδοση, η οποία ετυμολογεί το όνομά της από το πολύ + μνεία, βοηθά στην εύκολη μάθηση και την απομνημόνευση. Είναι μία πολύ σοβαρή γυναίκα, συλλογισμένη και στοχαστική. Μνημονεύει πολλούς στην Ιστορία, είναι προστάτιδα των Θεϊκών Ύμνων και των Ηρώων, της Υποκριτικής, της Μίμησης, της Ευγλωττίας, της Γεωμετρίας, του Διαλογισμού, της Γεωργίας, της Γραμματικής και της Ιστορίας.

8)ΟΥΡΑΝΙΑ – από το ουρανός, προστάτιδα των Ουρανίων Σωμάτων, της 

Αστρονομίας και της Αστρολογίας. Απεικονίζεται, κρατώντας στο αριστερό χέρι παγκόσμια σφαίρα και στο δεξιό διαβήτη, που αποτελούν και τα «ιερά» σύμβολά της. Ζωγράφιζαν την Ουρανία στεφανωμένη με αστέρια και προμετωπίδιο, μπλε φόρεμα, μπροστά της τρίποδα που επάνω είχε την ουράνια σφαίρα και διαβήτη. Οι Αρχαίοι Έλληνες απέδιδαν στην Ουρανία και μαντικές δυνάμεις. Κατοικία της ήταν ο ουράνιος θόλος, εξ ου και το όνομά της.

9)ΚΑΛΛΙΟΠΗ – από την καλή όψη, καλό πρόσωπο, προστάτιδα των Ηρωικών Ποιημάτων-Επικής Ποίησης, των Καλών Τεχνών και της Ρητορικής. Την επικαλούνταν οι ραψωδοί προκειμένου να τους βοηθήσει στην έμπνευση. Με την επίκλησή της ξεκινούν και τα Ομηρικά έπη. Ήταν η μεγαλύτερη, η πιο σεβαστή, η πιο σοβαρή, η πιο σοφή και η πιο αποφασιστική από τις Μούσες. Την ζωγράφιζαν νέα, ωραία, με μεγαλοπρέπεια και επιβλητικότητα, με άνθη στο κεφάλι ή κισσό, στο δεξιό χέρι να κρατά δάφνες και στο αριστερό δύο βιβλία, πολλές φορές την Ιλιάδα και την Οδύσσεια.

Πηγή

wikipedia

Πάρης Βορεόπουλος [Συνεργάτης του RealOraiokastro.gr]

ΠΑΡΗΣ ΒΟΡΕΟΠΟΥΛΟΣ

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Φοίτησε στο Κολλέγιο De La Salle. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Θέατρο σε Δραματική Σχολή. Εργάστηκε ως καθηγητής και διευθυντής σε σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Ασχολήθηκε με την ποίηση, το θέατρο, την κριτική, τη λογοτεχνία, τη μετάφραση κ.ά.

Ως συγγραφέας δημοσίευσε τα έργα:

  • «Ανθολογία Γαλλικής Ποίησης», μεταφράσεις ποιημάτων δέκα Γάλλων ποιητών, παρουσίαση βιογραφικών στοιχείων και ποιητικών “Σχολών”.

  • «Το Αιώνιο Παιχνίδι», μονόπρακτο θεατρικό έργο, το οποίο ανεβάστηκε σε θεατρική σκηνή.

  • «Ποιητικές Διαδρομές», ποιητική συλλογή.

  • «Η Ζωή και το Έργο του Αλμπέρ Καμύ», κριτική μελέτη.

  • «Κριτικές Μελέτες Αισθητικής του Γκυ ντε Μωπασσάν», μετάφραση παρουσίαση και σχόλια όσον αφορά τις απόψεις του Γάλλου συγγραφέα, για την τεχνική απόδοσης ενός γραπτού κειμένου καθώς και των εικαστικών τεχνών, ζωγραφική-γλυπτική.

  • «Οδοιπορικό Ζωής», ποιητική συλλογή.

  • «Ταξιδεύοντας στο Χρόνο», συλλογή διηγημάτων.

  • «Η Παιδεία στην Καππαδοκία»

από την αρχαιότητα ως την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924,

επιστημονική μελέτη.

– «Δύο Λογοτεχνικά Μανιφέστα: André Breton και JeanPaul Sartre»,

δοκίμιο.

  • «Η Μικρά Ασία μέσα από την Ελληνική Λογοτεχνία», δοκίμιο.

  • «Τραγούδια του Δημήτρη Θέμελη για φωνή και πιάνο σε ποίηση Πάρη Βορεόπουλου» με τη Χριστίνα Σιδηροπούλου, μουσικολόγο, πιανίστα• μουσικοποιητική συλλογή.

  • «Το Θέατρο του Παραλόγου-Ευρωπαίοι και Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς», δοκίμιο.

 

Μοίρασε το άρθρο!